2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında Gürcüstanın Azərbaycandan pomidor idxalını kəskin artırması iki ölkə arasında aqrar ticarətin genişləndiyini göstərir. Hesabat dövründə Gürcüstan Azərbaycandan 3,79 min ton pomidor alıb və bunun üçün 2,71 milyon ABŞ dolları ödəyib. İllik müqayisədə artımın həm dəyər, həm də fiziki həcmdə 2 dəfədən çox olması Azərbaycan pomidorunun qonşu ölkənin bazarında rəqabət qabiliyyətinin yüksəldiyini göstərən mühüm göstəricidir.
Bu dinamikanın diqqətçəkən tərəfi Azərbaycanın Gürcüstanın pomidor idxalında ikinci əsas mənbəyə çevrilməsidir. Gürcüstan ümumilikdə ilk səkkiz ayda 20,9 min ton pomidor idxal edib və bunun dəyəri 15 milyon dollar olub. Türkiyə 9,76 min ton və 7 milyon dollarlıq tədarüklə lider olaraq qalır. Azərbaycan isə 3,79 min tonla ikinci yerdədir. Beləliklə, Azərbaycan Gürcüstanın pomidor idxalının fiziki həcminin təxminən 18 faizini təmin edib. Bu, qonşu bazarın Azərbaycan üçün yalnız coğrafi baxımdan yaxın deyil, həm də real ixrac imkanları olan istiqamətə çevrildiyini göstərir.
Azərbaycanın Gürcüstana pomidor ixracındakı artım ölkənin ümumi pomidor ixracının dinamikası ilə də uyğunluq təşkil edir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, 2026-cı ilin ilk altı ayında Azərbaycan 135,6 min ton pomidoru 163,85 milyon dollar dəyərində ixrac edib. Dəyər ifadəsində artım 10 faiz olduğu halda, fiziki həcmdə təxminən 1 faizlik azalma qeydə alınıb. Bu isə ixracda təkcə həcmin deyil, məhsulun satış qiymətinin və əlavə dəyərinin də əhəmiyyət daşıdığını göstərir.
Azərbaycan pomidor ixracında əsas bazar hələ də Rusiyadır. 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında bu ölkəyə 127,2 min ton pomidor göndərilib və ixracın dəyəri 152,4 milyon dollar olub. Gürcüstanın payı isə həcminə görə daha kiçik olsa da, artım tempi baxımından diqqət çəkir: eyni dövrdə Gürcüstana 3,81 min ton pomidor ixrac edilib və bu göstərici əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,8 dəfə artıb.
Gürcüstan bazarındakı bu dəyişiklik Azərbaycan istehsalçıları üçün mühüm imkan yaradır. Qısa məsafə logistika xərclərini aşağı salmağa, məhsulun daha tez çatdırılmasına və təzə tərəvəz seqmentində rəqabət üstünlüyünün qorunmasına şərait yaradır. Xüsusilə pomidor kimi tez xarab olan məhsullarda məsafə və çatdırılma müddəti qiymət qədər əhəmiyyətlidir. Buna görə Azərbaycan üçün Gürcüstan bazarının üstünlüyü yalnız idxalçı ölkənin tələbatı ilə deyil, coğrafi yaxınlıqla da bağlıdır.
Digər tərəfdən, Gürcüstanın pomidor idxalında bir neçə ölkədən asılı olması Azərbaycan üçün əlavə ixrac potensialı yaradır. Türkiyənin böyük payına baxmayaraq, Azərbaycan, Türkmənistan, Ermənistan və İran da bu bazarda əhəmiyyətli tədarükçülərdir. Bu rəqabət mühitində Azərbaycan məhsulunun mövqeyini qoruması üçün qiymətlə yanaşı, keyfiyyət, çeşidləmə, qablaşdırma, fasiləsiz tədarük və logistika məsələləri də ön plana çıxır. Gürcüstanda tərəvəz idxalında Türkiyənin dominant mövqeyi də bazarda rəqabətin kifayət qədər yüksək olduğunu göstərir.
Azərbaycan üçün daha mühüm məsələ isə bu ixrac artımının davamlı modelə çevrilməsidir. Son illərdə pomidor ölkənin əsas kənd təsərrüfatı ixrac məhsullarından biri olaraq qalır. 2025-ci ildə Azərbaycan 172,9 min ton pomidoru 192,5 milyon dollar dəyərində ixrac edib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə dəyərdə 10 faiz, həcmdə isə 19 faiz artım deməkdir.
Bu baxımdan Gürcüstana ixracın sürətli artımı Azərbaycanın pomidor istehsalçıları üçün yeni bazar imkanlarının formalaşdığını göstərir. Eyni zamanda, ixrac coğrafiyasının genişləndirilməsi bir bazardan həddindən artıq asılılığın yaratdığı riskləri də azalda bilər. Gürcüstan kimi yaxın və regional bazarlarda mövqelərin gücləndirilməsi isə Azərbaycanın aqrar ixracının daha şaxələndirilmiş struktura keçməsinə xidmət edə bilər.
Nuray,
AzNews.az