"ICE London" qitələrarası birjasında keçirilən ticarət əməliyyatlarının gedişində “Brent” neftinin ixracına dair 2026-cı ilin dekabr müqaviləsinin dəyəri 0,52% azalaraq 1 barelə görə 101.72 ABŞ dolları təşkil edib.
Nyu-Yorkun "NYMEX" əmtəə birjasında 2026-cı ilin noyabr ayında ixrac etməklə "WTI" markalı neftin 1 barelinin qiyməti də 0,91% azalaraq 90.28 ABŞ dollarına bərabər olub.
Bu rəqəmlər maraqlıdır, çünki neftin qiymətində cəmi 0,5–0,9% günlük geriləmə olsa da, Brent-in 100 dollardan yuxarı qalması enerji bazarında tamamilə başqa mənzərə yaradır.
Brent – 101,72 dollar, WTI – 90,28 dollar.
Burada üç məqam diqqət çəkir.
Birincisi, Brent-in 100 dollardan yuxarı olması artıq yüksək qiymət mühitinin davam etdiyini göstərir. Gündəlik 0,52%-lik azalma bu ümumi mənzərəni dəyişmir. Əsas məsələ qiymətin bir gün ərzində neçə faiz dəyişməsi yox, bazarın hansı qiymət səviyyəsində qərarlaşmasıdır.
İkincisi, Brent ilə WTI arasında təxminən 11,4 dollarlıq fərq yaranıb. Bu fərq müxtəlif keyfiyyət, logistika, bazar strukturu və region amilləri ilə bağlı ola bilər. Avropa üçün əsas göstərici Brent olduğuna görə, 101,72 dollar Azərbaycan kimi Avropa bazarına yaxın neft ixracatçıları baxımından xüsusilə əhəmiyyətlidir.
Üçüncüsü və Azərbaycan üçün daha vacibi: neftin 100 dollar ətrafında qalması büdcə və ixrac gəlirləri baxımından əlverişli qiymət mühiti yaradır, lakin bunu avtomatik olaraq “Azərbaycan daha çox qazanacaq” kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Çünki hasilatın həcmi, ixrac müqavilələrinin şərtləri, neftin keyfiyyətinə görə fərq, məzənnə və dünya bazarında qiymətin davamlılığı da nəticəyə təsir edir.
Əgər Avropanın qaz ehtiyatlarının aşağı səviyyəsi ilə neftin 100 dolların üzərində qalmasını birlikdə nəzərdən keçirsək, daha böyük mənzərə ortaya çıxır:
Dünya enerji bazarında geosiyasi risklərin qiyməti hələ də yüksəkdir.
Bu isə Azərbaycan üçün sadəcə neftdən əlavə gəlir məsələsi deyil. Enerji resurslarına malik ölkələrin strateji əhəmiyyətinin artdığı bir mərhələdir.
Amma burada əsas sual neftin bu gün 101 dollar olması deyil.
Əsas sual budur: 100 dollarlıq neft qiyməti nə qədər davam edəcək?
Çünki Azərbaycan üçün uzunmüddətli iqtisadi planlama bir günlük qiymətə deyil, davamlı qiymət trayektoriyasına əsaslanmalıdır.
Nuray
Aznews.az