"Yaşıl enerji" sahəsində dövlət-özəl tərəfdaşlığı və səhmdar strukturu baxımından investisiya qərarlarının qəbulu özəl sektorda qalmalıdır.
Aznews.az xəbər verir ki, bunu "Azerbaijan Green Energy Company" MMC-nin (AGEC) İdarə Heyətinin sədr müavini Xəyalə Nağıyeva Bakıda "Orta Dəhliz boyunca infrastruktur, nəqliyyat, logistika, "yaşıl enerji" və rəqəmsallaşma üçün maliyyənin səfərbər edilməsi" mövzusunda keçirilən Almaniya-Azərbaycan Əlaqəlilik Konfransında bildirib.
Onun sözlərinə görə, maliyyələşmə özəl sektorun üzərinə düşməlidir: "Lakin torpaq icazələri, digər icazə girişləri və həmçinin tənzimləmə hökumətə məxsus olduğundan, bu tərəfdaşlıq qaçılmazdır. Son üç ildə həyata keçirdiyimiz iki günəş layihəsi ilə bağlı təcrübəmizdə şərtlərin müzakirəsi və başa düşülməsi baxımından olduqca uğurlu olub. Bəli, tənzimləmə var. Lakin prosedurlarda aydın prosedur, başlanğıc və bitmə nöqtəsi, hansı mərhələlərdə nə etməli olduğunuzu dəqiq görmədiyiniz bəzi boşluqlar var. Beləliklə, investorlar nöqteyi-nəzərindən bu, çətin idi və düşünürəm ki, bu, ictimai sektorun, hökumətin üzərində işləməli olduğu bir məsələdir".
X.Nağıyeva qeyd edib ki, təkcə tənzimləmənin formalaşdırılması kifayət deyil, həm də mexanizmlər üzərində işləmək lazımdır: "İnvestorlar həm də tətbiq oluna bilən mexanizmlər, layihəni addım-addım necə etmək, icazələri addım-addım necə əldə etmək barədə axtarışlar edirlər. İlk layihələr hökumət üçün və yerli investorlar olaraq bizim üçün də yenidir. Lakin bu gün artıq müəyyən anlayışımız var. Bu, idarəetmənin necə görünməli olması, kimin hansı risklərə sahib olması və hansı riskin hansı mərhələdə kəskinləşməsi və onları necə azalda biləcəyimiz barədə müəyyən anlayış əldə etmişik. Lakin indi o, çərçivəyə salınmalı və sənədə çevrilməli, prosesdəki bütün tərəflər üçün şəffaf edilməlidir".
Bu açıqlamanın ən mühüm tərəfi “yaşıl enerji”yə investisiyanın dövlətin deyil, özəl sektorun əsas funksiyası kimi nəzərdən keçirilməsidir. Dövlətin rolu isə burada investorun yerinə qərar verməkdən daha çox, aydın və proqnozlaşdırıla bilən biznes mühiti yaratmaqdır.
Problem məhz bu nöqtədədir: Azərbaycanda tənzimləmə mövcuddur, lakin investor üçün “hara müraciət edim, hansı sənədi nə vaxt təqdim edim, proses nə qədər çəkəcək və növbəti mərhələ nədir?” suallarının cavabları bütün hallarda kifayət qədər aydın deyil.
Bu, xüsusilə xarici investor üçün ciddi məsələdir. Çünki investor yalnız layihənin gəlirliliyini hesablamır, həm də inzibati riskləri və vaxt itkisinin maliyyə dəyərini hesablayır. İcazələrin alınması prosesi qeyri-müəyyən olduqda hətta iqtisadi baxımdan cəlbedici layihə də investor üçün riskli görünə bilər.
Azərbaycanın günəş və külək enerjisi potensialı böyükdür. Lakin potensialın real investisiyaya çevrilməsi üçün təkcə günəş, külək və torpaq kifayət etmir. Qayda, prosedur və məsuliyyət bölgüsü də enerji infrastrukturunun bir hissəsidir.
Burada dövlət-özəl tərəfdaşlığının düzgün modeli də görünür: kapital və investisiya qərarı özəl sektordan, tənzimləmə və hüquqi çərçivə dövlətdən. Əsas məsələ isə bu iki tərəfin fəaliyyətinin aydın mexanizmlərlə birləşdirilməsidir.
Əgər bu prosedurlar standartlaşdırılıb rəqəmsallaşdırılsa, investor layihənin əvvəlindən sonuna qədər hansı mərhələlərdən keçəcəyini əvvəlcədən görə biləcək. Bu isə həm şəffaflığı artırar, həm də “yaşıl enerji” sektorunda investisiya risklərini azaldar.
Azərbaycanın yaşıl enerji hədəflərinə çatması üçün yalnız enerji potensialını deyil, investisiya potensialını da işə salmaq lazımdır. Bunun ilk şərti isə investorun qarşısında aydın yol xəritəsinin olmasıdır.
Nuray
Aznews.az