"Süni intellekt artıq yalnız texnoloji inkişafın növbəti mərhələsi deyil. Bu texnologiya dövlətlərin iqtisadi dayanıqlılığına, hərbi imkanlarına, informasiya təhlükəsizliyinə və beynəlxalq sistemdə təsir imkanlarına birbaşa təsir göstərən strateji resursa çevrilir. Ona görə də ABŞ-də süni intellekt siyasətinin əlaqələndirilməsi və ölkənin bu sahədə liderliyinin qorunması istiqamətində atılan addımlara yalnız texnologiya siyasəti çərçivəsində yanaşmaq doğru olmazdı. Məsələnin arxasında daha geniş, yəni iqtisadi, təhlükəsizlik və geosiyasi maraqların kəsişdiyi strateji yanaşma dayanır. ABŞ üçün süni intellekt sahəsində liderlik ilk növbədə iqtisadi üstünlüyün qorunması məsələsidir. Süni intellekt məhsuldarlığı artırmaqla yanaşı, yeni sənaye sahələri, investisiya imkanları və texnoloji bazarlar yaradır. Lakin rəsmi Vaşinqtonun narahatlığını yalnız iqtisadi rəqabətlə izah etmək kifayət etmir. Çünki süni intellektin real strateji əhəmiyyəti onun iqtisadiyyatdan kənara çıxaraq dövlətlərin hərbi və təhlükəsizlik potensialına təsir etmək imkanında özünü göstərir. Məhz buna görə də ABŞ-nin yanaşmasında milli təhlükəsizlik amili getdikcə daha çox ön plana çıxır".
Bu fikirləri Aznews.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Aytən Qurbanova deyib.
Qeyd edək ki, süni intellektin dövlətlərin iqtisadi və təhlükəsizlik siyasətində əhəmiyyətinin artması qlobal rəqabətin yeni mərhələsinin formalaşmasına səbəb olur. ABŞ-də süni intellekt siyasətinin əlaqələndirilməsi üçün yeni federal işçi qrupun yaradılması da Vaşinqtonun bu sahəyə strateji əhəmiyyət verdiyini göstərir. Qrupun əsas fəaliyyət istiqamətlərinin ABŞ-nin süni intellekt sahəsində mövcud üstünlüyünün qorunması və dövlət qurumlarının bu istiqamətdə fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi olması texnologiya uğrunda rəqabətin artıq milli təhlükəsizlik və geosiyasi maraqlarla sıx şəkildə bağlı olduğunu göstərir.
Siyasi şərhçi qeyd edib ki, süni intellekt kəşfiyyat məlumatlarının emalından hərbi qərarverməyə, pilotsuz sistemlərdən kibertəhlükəsizliyə qədər geniş sahələrdə üstünlük təmin edə bilər.
"Daha vacibi isə odur ki, süni intellektə nəzarət edən dövlət yalnız yeni texnologiyaya deyil, gələcəyin təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına da təsir imkanına sahib olur. Heç şübhəsiz ki, burada geosiyasi rəqabət də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. ABŞ-nin süni intellekt sahəsində liderliyi qorumaq cəhdi, əslində, texnologiya üzərində üstünlüyün gələcək beynəlxalq güc balansında hansı dövlətin daha çox söz sahibi olacağı məsələsi ilə bağlıdır. Amerika üçün əsas məsələ yalnız öz şirkətlərinin rəqabət qabiliyyətini saxlamaq deyil, həm də texnoloji standartları, təchizat zəncirlərini, çip istehsalını, hesablama infrastrukturunu və məlumat ekosistemini mümkün qədər öz strateji təsir dairəsində saxlamaqdır. Bu nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda, ABŞ-nin süni intellekt siyasətinə yanaşmasını yeni nəsil geosiyasi rəqabətin bir hissəsi kimi qiymətləndirmək mümkündür. Əvvəlki dövrlərdə dövlətlər enerji resursları, sənaye gücü, hərbi texnologiyalar və strateji nəqliyyat xətləri uğrunda rəqabət aparırdılarsa, qarşıdakı mərhələdə hesablama gücü, məlumat və süni intellekt alqoritmləri də milli gücün əsas komponentlərinə çevriləcək. Burada mühüm bir məqam da odur ki, gələcəyin rəqabəti yalnız “kim daha yaxşı süni intellekt yaradacaq?” sualı ilə müəyyənləşməyəcək. Əsas sual “kim bu texnologiyanın iqtisadi və təhlükəsizlik sistemlərinə daha effektiv inteqrasiya edə bilər?” olacaq. Çünki texnoloji yenilik öz-özlüyündə strateji üstünlük yaratmır. Onu iqtisadiyyatına, müdafiə sənayesinə, dövlət idarəçiliyinə və informasiya sistemlərinə daha sürətlə tətbiq edən dövlət daha böyük üstünlük əldə edə bilər. Beləliklə də, orta və uzunmüddətli perspektivdə süni intellektin ABŞ-Çin rəqabətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilməsi kifayət qədər real görünür. Lakin məsələ iki dövlət arasında texnoloji yarışla məhdudlaşmayacaq. Avropa İttifaqı, Yaponiya, Cənubi Koreya, Hindistan, İsrail, Türkiyə və digər texnoloji potensiala malik dövlətlər də öz mövqelərini müəyyənləşdirməyə çalışacaqlar. Nəticədə süni intellekt ətrafında çoxsəviyyəli rəqabət formalaşa bilər. Bu proses inkişaf etdikcə texnoloji asılılıq da yeni geosiyasi asılılıq formasına çevrilə bilər. Bir dövlətin kritik hesablama resurslarından, çiplərdən, proqram təminatından və ya süni intellekt platformalarından asılılığı onun strateji manevr imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Bu isə gələcəkdə texnoloji suverenlik məsələsini enerji və ərzaq təhlükəsizliyi qədər mühüm dövlət prioritetinə çevirə bilər. Nəticə etibarilə, ABŞ-nin süni intellekt sahəsində liderliyi qorumaq siyasətinin arxasında iqtisadi maraqlar mühüm yer tutsa da, bu siyasətin strateji məzmununu milli təhlükəsizlik və geosiyasi rəqabət müəyyənləşdirir. Amerika yaxşı anlayır ki, süni intellektdə üstünlük gələcəyin iqtisadiyyatında, müdafiə imkanlarında və beynəlxalq təsir mexanizmlərində üstünlük deməkdir. Ona görə də süni intellekt uğrunda rəqabətə yalnız texnologiya yarışı kimi baxmaq yanlış olardı. Əslində söhbət XXI əsrin yeni güc resurslarının kim tərəfindən və hansı qaydalarla idarə olunacağından gedir. Bu baxımdan, süni intellektin yaxın onilliklərdə dövlətlərarası rəqabətin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilməsi artıq ehtimal deyil, qlobal siyasətin formalaşan reallıqlarından biridir".
Rəfiqə Namazəliyeva,
AzNews.az