Azərbaycanda aktiv vergi ödəyicilərinin və təsərrüfat obyektlərinin sayında artım qeydə alınıb. Oktyabrın 1-nə ölkədə aktiv vergi ödəyicilərinin sayı ilin əvvəli ilə müqayisədə 4,8% artaraq 900 967-yə çatıb. Aktiv əlavə dəyər vergisi (ƏDV) ödəyicilərinin sayı 6,9% artaraq 62 414, aktiv təsərrüfat subyektlərinin sayı isə 6,2% artaraq 247 206 olub. Göstəricilər iqtisadi fəaliyyətin rəsmiləşdirilməsi və vergi bazasının genişlənməsi baxımından müsbət dinamikanı əks etdirir. Bununla belə, bu rəqəmlərin iqtisadi inkişaf üçün real əhəmiyyətini qiymətləndirərkən təkcə qeydiyyatda olan subyektlərin sayına deyil, onların dövriyyəsinə, məşğulluğa, vergi ödənişlərinə və fəaliyyət davamlılığına da diqqət yetirmək lazımdır.
Aktiv vergi ödəyicilərinin sayının artması ilk növbədə sahibkarlıq fəaliyyətinin rəsmiləşdirilməsi prosesinin genişlənməsi ilə əlaqəli ola bilər. Vergi qeydiyyatında olan fiziki və hüquqi şəxslərin sayının çoxalması iqtisadi əməliyyatların daha geniş hissəsinin rəsmi uçota daxil edilməsinə şərait yaradır. Bu proses dövlətin vergi bazasının genişlənməsi, sahibkarlıq mühitində şəffaflığın güclənməsi və iqtisadi fəaliyyət barədə statistik məlumatların keyfiyyətinin yüksəlməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda, artımın hansı hissəsinin yeni bizneslərin yaradılması, hansı hissəsinin isə əvvəllər mövcud olan fəaliyyətin rəsmiləşdirilməsi hesabına formalaşdığını müəyyən etmək üçün əlavə məlumatlar tələb olunur.
Diqqət çəkən məqamlardan biri aktiv ƏDV ödəyicilərinin sayının ümumi aktiv vergi ödəyicilərinin sayından daha sürətli artmasıdır. ƏDV ödəyicilərinin sayı ilin əvvəlindən 6,9% yüksəldiyi halda, ümumi göstəricidə artım 4,8% təşkil edib. Bu fərq ƏDV uçotunda olan biznes subyektlərinin sayının daha dinamik genişləndiyini göstərir. Lakin ƏDV ödəyicilərinin sayındakı artımı avtomatik olaraq satışların və ya istehsalın eyni nisbətdə yüksəlməsi kimi qiymətləndirmək olmaz. Bunun üçün vergi tutulan dövriyyə, təqdim edilən bəyannamələr, ödənilmiş vergi məbləğləri və sektorlar üzrə göstəricilər ayrıca təhlil edilməlidir.
Nuray
Aznews.az