Türk Dünyası Sığorta Birliyinin Qaziantepdə keçirilən 2-ci Assambleyasında Azərbaycan, Türkiyə, Özbəkistan, Qırğızıstan və Şimali Kiprin sığorta sektorunun nümayəndələri əməkdaşlığın genişləndirilməsi, tənzimləmə mexanizmlərinin uzlaşdırılması və ortaq təkrarsığorta hovuzunun yaradılması imkanlarını müzakirə edirlər. Təşəbbüslər türk dünyası ölkələrinin sığorta bazarları arasında əlaqələrin gücləndirilməsi ilə yanaşı, iri maliyyə itkilərinə səbəb ola biləcək risklərin birgə idarə olunması baxımından da əhəmiyyət daşıyır.
Sığorta bazarlarının inteqrasiyası iqtisadi əməkdaşlığın maliyyə sektorunda dərinləşdirilməsi üçün mühüm istiqamətlərdən biridir. Ölkələr arasında ticarət, investisiya və nəqliyyat əlaqələri genişləndikcə müəssisələrin, daşınan yüklərin, infrastruktur obyektlərinin və maliyyə aktivlərinin qarşılaşdığı risklər də artır. Bu şəraitdə sığorta mexanizmlərinin inkişafı iqtisadi münasibətlərin daha etibarlı əsaslarla qurulmasına və gözlənilməz itkilərin maliyyə sisteminə təsirinin azaldılmasına kömək edə bilər.
Assambleyada müzakirə olunan ortaq təkrarsığorta hovuzu təşəbbüsü xüsusi diqqət çəkir. Təkrarsığorta sığorta şirkətlərinin üzərinə götürdüyü risklərin müəyyən hissəsini başqa sığorta qurumlarına ötürməsi mexanizmidir. Bu yanaşma xüsusilə böyük məbləğli sığorta ödənişləri tələb edən hadisələr zamanı ayrı-ayrı şirkətlərin maliyyə yükünü azaltmağa imkan verir. Bir neçə ölkənin bazarlarını birləşdirən ortaq mexanizm isə risklərin daha geniş iştirakçılar arasında bölüşdürülməsi və sığorta təminatının potensial olaraq genişləndirilməsi üçün imkan yarada bilər.
Bununla belə, belə bir hovuzun yaradılması yalnız ölkələr arasında razılaşmanın əldə olunması ilə məhdudlaşmır. İştirakçıların maliyyə öhdəlikləri, risklərin qiymətləndirilməsi prinsipləri, kapital tələbləri, zərərlərin bölüşdürülməsi qaydaları və ödəniş mexanizmləri aydın şəkildə müəyyənləşdirilməlidir. Sığorta bazarlarının ölçüsü, risk profili və tənzimləmə çərçivələri arasındakı fərqlərin nəzərə alınması da vacibdir. Bu məsələlər düzgün həll olunarsa, ortaq təkrarsığorta mexanizmi həm bazarın maliyyə dayanıqlığını gücləndirə, həm də iri layihələrin sığortalanması üçün əlavə imkanlar yarada bilər.
Qaziantepdə keçirilən toplantının əhəmiyyəti regionun təbii fəlakət təcrübəsi ilə də bağlıdır. 2023-cü ildə Türkiyənin cənub-şərqində baş verən dağıdıcı zəlzələlər yaşayış binalarına, biznes obyektlərinə və infrastruktura ciddi ziyan vurdu. Belə hadisələr sığortanın yalnız fərdi əmlakın qorunması vasitəsi olmadığını, eyni zamanda iqtisadi itkilərin bərpasında mühüm maliyyə aləti rolunu oynadığını göstərir. Sığorta təminatının geniş yayılması fəlakətdən sonra ailələrin və müəssisələrin bərpa prosesini sürətləndirə, dövlət büdcəsi üzərinə düşən maliyyə yükünün bir hissəsini azalda bilər.
Azərbaycan üçün də bu istiqamətdə əməkdaşlıq praktiki əhəmiyyət kəsb edir. Ölkədə qeyri-neft sektorunun inkişafı, infrastruktur layihələrinin genişlənməsi, nəqliyyat-logistika əlaqələrinin güclənməsi və sahibkarlıq fəaliyyətinin artması müxtəlif risklərin sığortalanmasına tələbatı yüksəldə bilər. Türk dünyası ölkələri arasında təcrübə mübadiləsi yerli sığorta bazarının məhsul çeşidinin genişləndirilməsinə, risklərin qiymətləndirilməsi metodlarının təkmilləşdirilməsinə və yeni maliyyə həllərinin tətbiqinə şərait yarada bilər. Eyni zamanda, ortaq sığorta məhsulları sərhədlərarası fəaliyyət göstərən şirkətlər üçün daha uyğun təminat imkanları formalaşdıra bilər.
Digər mühüm istiqamət sığorta sektorunun rəqəmsallaşdırılması və tənzimləmə yanaşmalarının yaxınlaşdırılmasıdır. Məlumat mübadiləsinin yaxşılaşdırılması, risklərin qiymətləndirilməsində müasir texnologiyalardan istifadə və sığorta xidmətlərinin əlçatanlığının artırılması bazarın inkişafına töhfə verə bilər. Lakin tənzimləmələrin uzlaşdırılması hər bir ölkənin qanunvericilik və bazar xüsusiyyətlərini nəzərə almalı, istehlakçıların hüquqlarının qorunması və maliyyə sabitliyi ilə bağlı tələbləri zəiflətməməlidir.
Assambleyada birliyin yeni sədrinin və baş katibinin seçilməsi, eləcə də növbəti toplantıya ev sahibliyi edəcək ölkənin müəyyənləşdirilməsi təşkilatın gələcək fəaliyyətinin istiqamətləri baxımından əhəmiyyət daşıyır. Bununla yanaşı, əməkdaşlığın real nəticələri qəbul edilən qərarların praktik layihələrə çevrilməsindən, ortaq mexanizmlərin maliyyə və institusional əsaslarının qurulmasından asılı olacaq.
Beləliklə, Türk Dünyası Sığorta Birliyinin 2-ci Assambleyası iştirakçı ölkələrin sığorta sektorları arasında əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçirilməsi üçün imkan yaradır. Ortaq təkrarsığorta hovuzu, tənzimləmə sahəsində təcrübə mübadiləsi və birgə məhsulların hazırlanması istiqamətində konkret addımlar atılarsa, bu əməkdaşlıq həm sığorta bazarlarının dayanıqlığına, həm də regionda iqtisadi əlaqələrin daha etibarlı inkişafına töhfə verə bilər.
Nuray,
AzNews.az