Azərbaycanın ixracı və idxalı xüsusi qaydada tənzimlənən malların siyahısında dəyişiklik edilib. Nazirlər Kabinetinin 25 fevral 2025-ci il tarixli qərarı ilə təsdiqlənmiş müvafiq siyahıdan emal edilməmiş almaz ixracına dair müddəa çıxarılıb. Baş nazir Əli Əsədovun imzaladığı qərara əsasən, dəyişiklik Azərbaycanın “Kimberli Prosesinin Sertifikatlaşdırma Sxemi”nə qoşulduğu gündən qüvvəyə minəcək. Bu addım qiymətli daşların beynəlxalq ticarətində tətbiq olunan sertifikatlaşdırma mexanizmləri ilə milli ixrac qaydalarının uzlaşdırılması baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Emal edilməmiş almazın xüsusi nəzarət tələb edən malların siyahısından çıxarılması həmin məhsulun ixracının əvvəlki qaydada Nazirlər Kabinetinin ayrıca sərəncamı əsasında həyata keçirilməsi mexanizminin dəyişməsi deməkdir. Bununla belə, bu dəyişiklik almaz ixracının tamamilə nəzarətsiz və ya məhdudiyyətsiz olacağı anlamına gəlmir. Qərarın tətbiqi Azərbaycanın Kimberli Prosesinə qoşulması ilə əlaqələndirildiyindən, ixrac əməliyyatlarında beynəlxalq sertifikatlaşdırma tələblərinin və müvafiq nəzarət prosedurlarının rolu əsas əhəmiyyət daşıyacaq.
Kimberli Prosesi xam almazların qanunsuz dövriyyəsinin qarşısını almağa və onların münaqişələrin maliyyələşdirilməsində istifadəsini məhdudlaşdırmağa yönəlmiş beynəlxalq sertifikatlaşdırma mexanizmidir. Bu sistem çərçivəsində iştirakçı ölkələr arasında xam almaz ticarətinin müəyyən edilmiş sertifikatlaşdırma və nəzarət qaydalarına uyğun aparılması nəzərdə tutulur. Belə mexanizmlər qiymətli daşların mənşəyinin izlənməsi və beynəlxalq ticarət zəncirinin şəffaflığının artırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın milli normativ bazasında edilən dəyişiklik xarici iqtisadi fəaliyyətin tənzimlənməsində beynəlxalq standartların nəzərə alınmasının vacibliyini ön plana çıxarır. Xarici ticarət qaydalarının beynəlxalq mexanizmlərlə uzlaşdırılması sahibkarlar üçün prosedurların daha aydın və proqnozlaşdırıla bilən olmasına şərait yarada bilər. Eyni zamanda, belə dəyişikliklərin real iqtisadi təsiri sertifikatlaşdırma prosesinin təşkili, sənədləşmə tələbləri, gömrük prosedurları və bazar iştirakçılarının yeni qaydalara uyğunlaşma imkanlarından asılı olacaq.
Digər tərəfdən, emal edilməmiş almazın ixracına dair qaydanın dəyişməsi özlüyündə Azərbaycanın bu sahədə ixrac həcmlərinin artacağını və ya ölkənin almaz ticarətində mühüm mövqeyə sahib olacağını göstərmir. Bunun üçün yerli iqtisadi iştirakçıların fəaliyyəti, məhsulun mənşəyi, beynəlxalq bazarlara çıxış imkanları və ticarət tərəfdaşlarının tələbləri kimi amillər də nəzərə alınmalıdır. Qərarın əsas əhəmiyyəti isə ixrac prosedurlarının müvafiq beynəlxalq sertifikatlaşdırma çərçivəsi ilə əlaqələndirilməsindədir.
Ümumilikdə, emal edilməmiş almazın xüsusi qaydada tənzimlənən malların siyahısından çıxarılması Azərbaycanın xarici ticarət mexanizmlərində hüquqi və institusional uyğunlaşdırma istiqamətində atılan addım kimi qiymətləndirilə bilər. Dəyişikliyin praktiki nəticələri onun qüvvəyə minməsindən sonra tətbiq olunacaq prosedurlardan və beynəlxalq sertifikatlaşdırma tələblərinin necə icra edilməsindən asılı olacaq. Bu baxımdan, əsas məsələ ixrac prosesinin aydın və səmərəli təşkili ilə yanaşı, ticarətin şəffaflığı və qanuniliyinə dair beynəlxalq öhdəliklərin təmin edilməsidir.
Nuray,
AzNews.az