Sosial mediadan qısa müddətli uzaqlaşmanın fokuslanmaya təsiri - ARAŞDIRMA

Müasir rəqəmsal mühitdə sosial media gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrildikcə diqqətin parçalanması və fokuslanma çətinlikləri daha çox müşahidə olunur. Qlobal tədqiqatlar göstərir ki, sosial mediadan qısa müddətli uzaqlaşma belə insanın diqqət mexanizmlərinə ölçülə bilən təsir göstərir və fokuslanma qabiliyyətinin bərpasında mühüm rol oynayır. Bu təsir yalnız psixoloji rahatlama ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda idrak performansının strukturuna birbaşa təsir edir.

Koqnitiv psixologiya sahəsində aparılan araşdırmalara əsasən, sosial media platformaları sürətli stimullar, bildirişlər və fasiləsiz informasiya axını ilə beynin diqqət sistemini daimi dəyişkən rejimə salır. Bu vəziyyət uzunmüddətli fokus tələb edən fəaliyyətlərdə performansın azalmasına səbəb olur. Sosial mediadan qısa fasilə verildikdə isə beynin diqqəti idarə edən prefrontal korteks bölgəsində aktivliyin sabitləşdiyi müşahidə edilir. Nəticədə insan daha az yayınma ilə daha dərin konsentrasiya vəziyyətinə daxil olur.

Beynəlxalq universitetlərdə aparılan eksperimental tədqiqatlar göstərir ki, cəmi bir neçə gün sosial mediadan uzaq qalan iştirakçıların diqqət testlərində nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb. Xüsusilə ardıcıl düşünmə, mətn anlama və problem həll etmə tapşırıqlarında fokuslanma müddətinin uzandığı qeydə alınıb. Bu fakt onu göstərir ki, diqqət zəifliyi çox zaman daimi deyil, mühitlə şərtlənmiş vəziyyətdir və qısa müdaxilələrlə bərpa oluna bilir.

Sosial mediadan uzaqlaşmanın fokuslanmaya təsiri emosional fonla da sıx bağlıdır. Daim müqayisə, reaksiya gözləntisi və informasiya təzyiqi altında olan istifadəçilərdə zehni gərginlik yüksəlir. Qısa fasilə zamanı bu gərginlik azalır, zehin daha sakit və balanslı rejimə keçir. Emosional sabitlik isə diqqətin davamlılığını artıran əsas amillərdən biri kimi çıxış edir. Bu xüsusilə intensiv düşüncə və qərarvermə tələb edən peşələrdə daha aydın hiss olunur.

Rəqəmsal davranış üzrə aparılan qlobal sorğular göstərir ki, sosial mediadan müvəqqəti uzaqlaşan şəxslər vaxt anlayışını daha real qavrayır və iş prosesini daha səmərəli planlaşdırır. Bildirişlərin və vizual stimulların azalması diqqətin tez-tez bölünməsinin qarşısını alır və insanın bir tapşırıq üzərində qalma müddətini uzadır. Bu isə iş keyfiyyətinin yüksəlməsi ilə yanaşı, zehni yorğunluğun azalmasına da şərait yaradır.

Elmi müşahidələr onu da göstərir ki, sosial mediadan qısa müddətli uzaqlaşma tam imtina deyil, balanslı istifadəyə keçid üçün effektiv mərhələ rolunu oynayır. İnsan bu fasilə zamanı diqqətinin necə dəyişdiyini müşahidə edir və öz idrak imkanlarını daha aydın dərk edir. Bu fərq şüurlu istifadə vərdişlərinin formalaşmasına zəmin yaradır və gələcəkdə diqqət itkilərinin qarşısını almağa kömək edir.

Ümumilikdə sosial mediadan qısa müddətli uzaqlaşma fokuslanmanın zəiflədiyi müasir şəraitdə praktik və elmi əsaslandırılmış yanaşma kimi çıxış edir. Mövcud qlobal tədqiqatlar təsdiqləyir ki, diqqətin bərpası üçün uzunmüddətli radikal dəyişikliklərə ehtiyac yoxdur. Düzgün planlaşdırılmış qısa fasilələr zehni resursların yenilənməsinə, fokuslanmanın dərinləşməsinə və gündəlik fəaliyyətlərdə daha keyfiyyətli nəticələrin əldə olunmasına real zəmin yaradır.

AzNews.az