- Maraq dairəsi
- 18:24
- 545
Emosional tükənmədən çıxış YOLLARI
Emosional tükənmə (burnout) uzunmüddətli stress və emosional yüklənmə nəticəsində insanın enerjisinin, motivasiyasının və psixoloji resurslarının azalması vəziyyətidir.
Ən çox rast gəlinən əlamətlər:
davamlı yorğunluq və enerjisizlik;
əvvəllər maraqlı olan işlərə qarşı həvəsin azalması;
diqqəti toplamaqda çətinlik;
əsəbilik, səbirsizlik və emosional həssaslıq;
“heç nəyə gücüm yoxdur” hissi;
işə və ya gündəlik həyata qarşı laqeydlik;
yuxu və istirahətdən sonra belə özünü tam bərpa olunmuş hiss etməmək.
Tükənmə adətən bir gündə yaranmır. Uzun müddət fasiləsiz işləmək, həddindən artıq məsuliyyət, şəxsi sərhədlərin pozulması, istirahət çatışmazlığı və davamlı stress tədricən buna gətirib çıxara bilər.
Emosional tükənmədən çıxış adətən “özünü daha çox məcbur etməkdən” yox, yükü azaltmaq və bərpa üçün şərait yaratmaqdan başlayır.
İlk mərhələdə özündən əvvəlki məhsuldarlığı tələb etmə. Bir neçə gün ərzində yalnız vacib işləri saxla, mümkün olanları təxirə sal və “hamısını çatdırmalıyam” düşüncəsini azalt.
Yuxu və istirahəti prioritet et. Hər gün mümkün qədər eyni saatlarda yatıb-durmaq, yatmazdan əvvəl telefonu və işi kənara qoymaq, gün ərzində qısa fasilələr vermək bərpaya kömək edir.
İşi beynindən ayırmağa çalış. İş bitdikdən sonra e-mail, mesaj və tapşırıqları davamlı yoxlamaq əvəzinə müəyyən “işdənkənar saatlar” yarat. Əgər əsas səbəb iş yüküdürsə, rəhbərlə prioritetlərin və real iş həcminin müzakirəsi də vacibdir.
Bədəni hərəkətə gətir. Ağır məşq vacib deyil. 20–30 dəqiqəlik gəzinti belə gündəlik stressin azalmasına və yuxunun yaxşılaşmasına kömək edə bilər.
İnsanlardan tamamilə uzaqlaşma. Etibar etdiyin biri ilə sadəcə danışmaq, vəziyyətini izah etmək belə emosional yükü azalda bilər. Tükənmə zamanı insanın özünü təcrid etməsi vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Ən vacibi isə səbəbi müəyyən etməkdir. Əgər səni tükəndirən konkret iş, münasibət, məsuliyyət və ya həyat şəraiti dəyişmədən qalırsa, yalnız istirahət müvəqqəti rahatlıq verə bilər. Ona görə “Mən niyə bu qədər yorulmuşam?” sualından əlavə, “Həyatımda hansı yükü azaltmalıyam?” sualını da vermək lazımdır.
Əgər bu vəziyyət bir neçə həftədir davam edirsə, gündəlik həyatına ciddi təsir göstərirsə və ya ümidsizlik, güclü narahatlıq, özünə zərər vermə düşüncələri yaranırsa, psixoloq və ya psixiatrla danışmaq məqsədəuyğundur. Özünə zərər vermə riski varsa, tək qalma və təcili tibbi yardım xidmətinə müraciət et.
Nuray
Aznews.az
DİGƏR XƏBƏRLƏR
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)