Podkast mədəniyyətinin yüksəlişi - ARAŞDIRMA

İnformasiya bolluğu dövründə insanlar oxumaq və ya uzun videolara baxmaq əvəzinə, daha çevik və gündəlik həyat ritminə uyğun alternativ axtarırlar. Podkastlar məhz bu ehtiyacdan doğan yeni media formatıdır. Sadə dillə desək, podkast internet üzərindən yayımlanan audio verilişdir. Bu format sürətlə dünyanı bürüdü, çünki qulaq asmaq üçün yalnız vaxt və maraq tələb olunur. Metroda, avtomobildə, idmanda, ev işləri zamanı – hər yerdə podkast dinləmək mümkündür.
Son on ildə podkast sənayesi qlobal informasiya bazarında mühüm mövqeyə çıxıb. ABŞ və Avropada milyonlarla insan gündəlik olaraq xəbər, təhsil, əyləncə və ya psixologiya mövzulu podkastları izləyir. Spotify və Apple Podcasts kimi platformalar artıq bu sahədə televiziya kanalları qədər güclü auditoriya toplayır. 2023-cü ildə aparılan araşdırmalara görə, ABŞ-da əhalinin 42 faizi həftədə ən az bir dəfə podkast dinləyir. Bu rəqəm podkastın yalnız əyləncə deyil, həm də ciddi informasiya və təhsil mənbəyi olduğunu göstərir.

Azərbaycanda isə podkast mədəniyyəti nisbətən gəncdir. Son illərdə bir sıra gənclərin, jurnalistlərin və ekspertlərin hazırladığı podkastlar sosial mediada diqqət çəkməyə başlayıb. Onların mövzuları müxtəlifdir: texnologiya, biznes, şəxsi inkişaf, psixologiya, ədəbiyyat və hətta gündəlik həyat təcrübələri. Bu, bir tərəfdən yeni yaradıcı platformalar açır, digər tərəfdən isə ənənəvi media formatlarından fərqli olaraq daha səmimi və interaktiv ünsiyyət yaradır. Çünki podkastlar çox vaxt söhbət formatında qurulur və dinləyici özünü həmin müzakirənin bir parçası kimi hiss edir.

Podkastların təhsil sahəsinə təsiri xüsusilə maraqlıdır. Gənclər ənənəvi dərslərdən əlavə olaraq, müxtəlif mövzular üzrə qısa və praktik bilikləri podkastlardan əldə edirlər. Bu, xüsusən dil öyrənmək, psixoloji bilikləri mənimsəmək və yeni ixtisaslara girişdə böyük rol oynayır. Dünya universitetlərində professorların hazırladığı dərs podkastları tələbələrin asanlıqla əlavə resurs əldə etməsinə şərait yaradır. Azərbaycanda da bu modelin tətbiqi potensialı böyükdür. Əgər müəllimlər, təlimçilər və mütəxəssislər podkast vasitəsilə biliklərini paylaşsalar, təhsil resurslarının əlçatanlığı əhəmiyyətli dərəcədə artar.

Digər mühüm tərəf isə podkastların gənclərin tənqidi düşüncəsini gücləndirməsidir. Televiziya verilişlərindən fərqli olaraq, podkast dinləyici ilə daha yaxın, dialoqa əsaslanan formatdadır. Burada fikir mübadiləsi, arqumentlərin təqdimatı və mövzuya fərqli baxış bucaqları daha çoxdur. Gənclər belə müzakirələri dinləyərək həm öz fikirlərini formalaşdırır, həm də dünyagörüşlərini genişləndirirlər.

Lakin podkast mədəniyyətinin genişlənməsi üçün bəzi çətinliklər də mövcuddur. Azərbaycanda hələ də texniki dəstək, sponsorluq imkanları və geniş auditoriya problemi qalmaqdadır. Çünki podkast istehsalı davamlılıq tələb edir və maliyyə dəstəyi olmadan bu, çox vaxt şəxsi təşəbbüslərlə məhdud qalır. Digər tərəfdən, dinləyici vərdişlərinin formalaşması üçün zaman lazımdır. Televiziya və vizual mediaya öyrəşmiş kütlənin podkasta tam keçidi sürətli olmayacaq.

Buna baxmayaraq, podkastların perspektivi aydındır. Yaxın gələcəkdə Azərbaycan dilində hazırlanan podkastların sayı artacaq və müxtəlif sahələri əhatə edəcək. Həm təhsil, həm biznes, həm də mədəniyyət istiqamətində bu formatın inkişafı gənclərin həm məlumat əldə etmə, həm də öz fikirlərini bölüşmə imkanlarını genişləndirəcək. Qlobal tendensiyalar göstərir ki, podkast artıq sadəcə alternativ deyil, informasiya ekosisteminin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Azərbaycan da bu prosesdən kənarda qala bilməz.

Nuray,

Aznews.az