Aqrar sığortanın genişlənməsi kənd təsərrüfatında risklərin idarə olunmasını necə gücləndirir? - ŞƏRH

2025-ci ildə Aqrar Sığorta Fondu tərəfindən əkin sahələrinin sığortalanması üzrə əldə olunan göstəricilər aqrar sektorda risklərin idarə olunması mexanizmlərinin tədricən institusional xarakter aldığını göstərir. Rəsmi məlumata əsasən, il ərzində 391 min hektar əkin sahəsi sığortalanıb və fermerlərlə 56 mindən çox müqavilə bağlanılıb. Müqavilə sayının əvvəlki illərlə müqayisədə artması fermerlərin sığorta alətlərinə marağının yüksəldiyini və aqrar istehsalda maliyyə davranışlarının dəyişdiyini göstərən əsas indikatorlardan biridir.

Məlumatların təhlili göstərir ki, sığortalanmış sahələrin strukturunda strateji əhəmiyyətli bitkilər üstünlük təşkil edir. Buğda və arpa kimi əsas ərzaq məhsulları ilə yanaşı, pambıq, qarğıdalı, bostan tərəvəz bitkiləri və meyvə bağlarının əhatə olunması sığorta mexanizminin təkcə iri təsərrüfatlara deyil, müxtəlif istehsal seqmentlərinə yayılmağa başladığını təsdiqləyir. Xüsusilə 200 min hektar payızlıq buğda və 127 min hektar payızlıq arpa sahəsinin sığortalanması ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi baxımından risklərin azaldılmasına yönəlmiş praktiki addım kimi qiymətləndirilə bilər.

Qlobal kontekstdə aqrar sığorta sistemləri iqlim dəyişikliklərinin təsiri fonunda kənd təsərrüfatının dayanıqlığını təmin edən əsas maliyyə alətlərindən biri hesab olunur. Dünya Bankı və FAO məlumatlarına görə, son onillikdə ekstremal hava hadisələri nəticəsində kənd təsərrüfatında itkilər kəskin artıb və bu, sığorta mexanizmlərinə olan tələbi yüksəldib. Azərbaycanın mövcud göstəriciləri bu qlobal tendensiya ilə uzlaşır və fermerlərin risk şüurunun artdığını göstərir. Sığorta təminatının həcminin 577 milyon manata çatması əkin sahələrinin maliyyə baxımından daha güclü qorunduğunu və potensial itkilərin kompensasiyası üçün real mexanizmin formalaşdığını nümayiş etdirir.

Toplanan 13 milyon manat sığorta haqqı ilə təminat məbləği arasındakı fərq aqrar sığorta modelində dövlət dəstəyinin rolunu aydın şəkildə ortaya qoyur. Sığorta haqqının yarısının dövlət tərəfindən ödənilməsi fermerlərin maliyyə yükünü əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və sığortaya çıxışı genişləndirir. Beynəlxalq təcrübədə də oxşar modellər tətbiq olunur və bu yanaşma sığorta bazarının ilkin mərhələdə formalaşması üçün effektiv alət hesab edilir. Bu mexanizm həm fermerlərin davamlı istehsalını stimullaşdırır, həm də dövlət üçün fövqəladə hallarda birbaşa subsidiya yükünü azaltmaq imkanı yaradır.

Statistik artımın mərhələli xarakter alması göstərir ki, aqrar sığorta bazarı artıq sürətli genişlənmə mərhələsindən daha stabil inkişaf fazasına keçir. Bu isə gələcəkdə sığorta məhsullarının daha fərdiləşdirilmiş formada təklif olunmasına, risk qiymətləndirmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsinə və aqrar maliyyə alətlərinin inteqrasiyasına zəmin yarada bilər. Nəticə etibarilə, mövcud dinamika kənd təsərrüfatında istehsal risklərinin idarə olunmasının sistemli şəkildə qurulduğunu və aqrar sığortanın real sektorun maliyyə dayanıqlığında mühüm rol oynadığını göstərir.

AzNews.az