Armud ixracında qiymət artımı və yeni istiqamətlər axtarışı - ŞƏRH

Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın armud ixracı dəyər baxımından artım göstərsə də, fiziki həcm üzrə azalma ilə müşayiət olunub. Rəsmi statistikaya əsasən, ölkə 5,1 milyon ABŞ dolları dəyərində 7 min 612 ton armud ixrac edib. Bu göstərici əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 6,5 faiz artım, kəmiyyət baxımından isə 5 faiz azalma deməkdir. Ortaya çıxan mənzərə ixracın strukturunda və bazar davranışında keyfiyyət dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir.

Məlumatlar armud ixracının coğrafiyasının hələ də yüksək dərəcədə konsentrasiyalı olduğunu təsdiqləyir. 2024-cü ildə ixrac edilən armudun təxminən 95 faizi Rusiyanın payına düşüb. Rusiya bazarına satışların dəyər baxımından artması, həcmin isə azalması məhsulun orta ixrac qiymətinin yüksəldiyini göstərir. Bu tendensiya həm logistika xərclərinin artması, həm də seçmə və daha keyfiyyətli məhsulların ixracda üstünlük təşkil etməsi ilə izah oluna bilər. Qlobal səviyyədə meyvə bazarlarında son illər keyfiyyət və standartlara uyğunluğun qiymətdən daha önə çıxması bu prosesi gücləndirən əsas amillərdən biridir.

Digər bazarlara ixrac göstəriciləri isə daha dəyişkən dinamika nümayiş etdirir. Qazaxıstan, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi ölkələrə ixracın həm dəyər, həm də həcm baxımından azalması bu bazarlarda rəqabətin artdığını və alternativ tədarükçülərin payının genişləndiyini göstərir. Xüsusilə Yaxın Şərq ölkələrində Türkiyə, İran və Cənubi Asiya mənşəli məhsulların bazar payı yüksəkdir. Bu şəraitdə Azərbaycan məhsullarının həmin bazarlarda mövqeyini qoruması üçün logistika, saxlama və qablaşdırma zəncirinin daha da təkmilləşdirilməsi vacib görünür.

Statistikada diqqət çəkən məqamlardan biri də yeni ixrac istiqamətlərinin yaranmasıdır. Son 14 ildə ilk dəfə olaraq Omana armud tədarükünün həyata keçirilməsi Azərbaycanın kənd təsərrüfatı ixracında coğrafi şaxələndirmə potensialının mövcud olduğunu göstərir. Həcmin kiçik olması bu mərhələdə daha çox bazar testinin aparıldığını göstərsə də, qlobal təcrübə göstərir ki, bu cür ilkin tədarüklər sonradan daha sabit və davamlı ixrac əlaqələrinin əsasını qoya bilər. Eyni yanaşma Belarus bazarına ixracda da müşahidə olunur.

Qlobal meyvə ticarətində son illərin əsas trendlərindən biri istehsalçı ölkələrin az həcmli, lakin daha yüksək dəyərli ixraca yönəlməsidir. Azərbaycanın armud ixracında da oxşar modelin formalaşması müşahidə olunur. Fiziki həcmin azalması fonunda ixrac dəyərinin artması məhsulun bazar qiymətinin yüksəldiyini və ixrac strategiyasının tədricən keyfiyyət yönümlü istiqamətə dəyişdiyini göstərir. Bu, uzunmüddətli perspektivdə fermer gəlirlərinin sabitləşməsi və kənd təsərrüfatı məhsullarının beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin artması baxımından müsbət tendensiya kimi qiymətləndirilə bilər.

Mövcud göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, armud ixracının davamlı inkişafı üçün əsas çağırış bazarların həddindən artıq bir istiqamətdən asılılığının azaldılmasıdır. Qlobal təcrübə göstərir ki, ixracın bir bazarda cəmləşməsi riskləri artırır və qiymət dalğalanmalarına həssaslığı yüksəldir. Bu baxımdan, yeni bazarlarla bağlı ilkin tədarüklərin genişləndirilməsi və mövcud bazarlarda dəyər zəncirinin dərinləşdirilməsi ixracın daha dayanıqlı struktur qazanmasına şərait yarada bilər.

AzNews.az