Azərbaycanda badımcan idxalı niyə azalıb? - ŞƏRH

2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın badımcan idxalında müşahidə olunan azalma aqrar ticarət balansında diqqət çəkən dəyişikliklərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Rəsmi məlumatlara əsasən, bu dövrdə ölkəyə 8 min 667 ton badımcan gətirilib və idxalın dəyəri 4,3 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Həm dəyər, həm də həcm baxımından illik müqayisədə 11 faizlik geriləmə daxili bazarda təklifin strukturunda və regional ticarət axınlarında baş verən proseslərin nəticəsi kimi formalaşıb.

İdxalın ölkələr üzrə bölgüsü göstərir ki, Azərbaycan bazarı hələ də əsasən İrandan tədarük olunan məhsuldan asılıdır. Ümumi idxalın böyük hissəsi məhz bu ölkənin payına düşür və İranla ticarət həcminin azalması ümumi göstəricilərə birbaşa təsir edib. Bu azalma bir tərəfdən mövsümi istehsal dalğalanmaları, digər tərəfdən isə regionda kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymət və logistika xərclərində baş verən dəyişikliklərlə izah oluna bilər. Türkiyədən idxalın nisbətən artması isə alternativ təchizat kanallarının qorunduğunu və bazarın tam olaraq tək mənbədən asılı olmadığını göstərir.

Qlobal miqyasda badımcan istehsalı əsasən Asiya ölkələrində cəmləşir və dünya bazarında məhsulun qiyməti daha çox mövsüm amili və daxili istehlakla tənzimlənir. Beynəlxalq ticarətdə badımcan yüksək dəyərli ixrac məhsulu hesab olunmasa da, qonşu bazarlar üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın idxal göstəricilərindəki azalma bu baxımdan yerli istehsalın mövsümi dövrlərdə tələbi qismən qarşılaya bilməsi və bazarın müəyyən dərəcədə balanslaşması ilə əlaqələndirilə bilər.

Xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri isə son 14 ildə ilk dəfə olaraq Yaponiyadan simvolik həcmdə badımcan tədarükünün həyata keçirilməsidir. Həcmin son dərəcə kiçik olması bu ticarətin kommersiya xarakterindən daha çox sınaq və ya xüsusi təyinatlı məhsul kateqoriyasına aid olduğunu göstərir. Bu fakt Azərbaycanın idxal statistikası baxımından yeni coğrafiyaların görünməsinə işarə etsə də, bazarın ümumi strukturuna real təsir göstərmir.

Mövcud göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, badımcan idxalındakı geriləmə qısamüddətli tendensiya olmaqla yanaşı, daxili istehsal imkanlarının tədricən genişləndirilməsi və regiondaxili ticarət balansının dəyişməsi ilə də bağlıdır. İdxalın azalması istehlak bazarında ciddi risk yaratmadan baş verdiyi üçün bu proses daha çox tənzimləyici və adaptiv xarakter daşıyır. Eyni zamanda, əsas tədarük ölkələri üzrə konsentrasiyanın qalması gələcəkdə də bazarın həssaslığını müəyyən qədər saxlayır.

Ümumilikdə, badımcan idxalı üzrə mövcud dinamika Azərbaycanın aqrar bazarında mövsümi asılılıqların azaldılması istiqamətində formalaşan təbii proseslərin göstəricisi kimi dəyərləndirilə bilər. Regional və qlobal trendlər fonunda bu istiqamətdə davamlılığın qorunması üçün istehsal və ticarət balansının mərhələli şəkildə saxlanılması əsas amil olaraq qalır.

AzNews.az