Qızıl idxalında rekord artım - ŞƏRH

Ötən il Azərbaycan 6 milyard 264,8 milyon ABŞ dolları dəyərində 57 min 475 kiloqram yarımişlənmiş formalarda qızıl idxal edib. Bu, əvvəlki illə müqayisədə dəyər ifadəsində 89 faiz, kəmiyyət baxımından isə 40 faiz artım deməkdir. Təkcə 2020–2023-cü illərdə ümumilikdə 1 724 kiloqram qızıl idxal olunduğu halda, 2024-cü ildə bu göstərici 41 min kiloqramı ötüb, ötən il isə daha da yüksəlib. İdxalın əsas hissəsi İsveçrə, Avstraliya, ABŞ, Rusiya və ilk dəfə olaraq Özbəkistanın payına düşüb. Eyni zamanda, Azərbaycan yalnız İsveçrəyə 326,2 milyon dollar dəyərində 4 522 kiloqram qızıl ixrac edib.

Rəqəmlər göstərir ki, qızıl idxalındakı sıçrayış təsadüfi deyil və qlobal bazar tendensiyaları ilə üst-üstə düşür. Son iki ildə dünya üzrə qızıl qiymətləri tarixi maksimumlara yaxınlaşıb. 2024-cü ildə unsiya üzrə qiymət 2 000 dollar həddini aşaraq yüksək volatillik nümayiş etdirib. World Gold Council məlumatlarına görə, mərkəzi bankların qızıl alışları rekord səviyyədə qalmaqda davam edib və bir çox ölkələr valyuta ehtiyatlarını diversifikasiya etmək üçün qızıl payını artırıb. Bu fonda fiziki qızılın beynəlxalq ticarətində də əhəmiyyətli artım müşahidə olunur.

Azərbaycanın idxal strukturuna nəzər saldıqda, İsveçrədən tədarükün səkkiz dəfə artması diqqət çəkir. İsveçrə qlobal qızıl emalı və ticarəti mərkəzlərindən biridir və dünya qızılının böyük hissəsi məhz bu ölkədə rafinasiya olunur. Eyni zamanda, Özbəkistandan ilk dəfə iri həcmdə idxalın həyata keçirilməsi region daxilində qızıl axınlarının intensivləşdiyini göstərir. Özbəkistan son illərdə qızıl hasilatını artıran ölkələr sırasındadır və ixrac imkanlarını genişləndirir.

Dəyər artımının həcm artımını üstələməsi həm idxal miqdarının yüksəlməsi, həm də yüksək qlobal qiymət mühiti ilə bağlıdır. Qızılın təhlükəsiz aktiv kimi rolu geosiyasi risklər və maliyyə bazarlarında qeyri-müəyyənlik fonunda daha da güclənib. Beynəlxalq Valyuta Fondu qlobal iqtisadi artımın yavaşladığı və inflyasiya təzyiqlərinin tam aradan qalxmadığı şəraitdə investorların və institutların qızıl kimi qoruyucu aktivlərə marağının artdığını vurğulayır.

Azərbaycanın yalnız İsveçrəyə qızıl ixrac etməsi isə əməliyyatların bir hissəsinin beynəlxalq ticarət və emal zənciri ilə əlaqəli olduğunu göstərir. Qızılın idxalı və sonradan yenidən ixracı beynəlxalq qiymət fərqlərindən istifadə, emal və ya logistika üstünlükləri ilə bağlı ola bilər. Bu, bir sıra ölkələrdə tətbiq olunan ticarət modelidir və qlobal qiymətli metallar bazarında normal praktikadır.

Qızıl idxalının 2020–2023-cü illərlə müqayisədə kəskin artması ölkənin maliyyə və ticarət strukturunda yeni istiqamətlərin formalaşdığını göstərir. Bu proses həm qlobal qiymət konjonkturası, həm də regionda hasilat və tədarük kanallarının genişlənməsi ilə uzlaşır. Statistik dinamika onu göstərir ki, Azərbaycan qlobal qızıl bazarındakı aktiv dövriyyəyə daha intensiv şəkildə inteqrasiya olunur.

Ümumilikdə, ötən ilin göstəriciləri qızılın beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə strateji aktiv kimi rolunun gücləndiyi mərhələyə təsadüf edir. Həcm və dəyər artımı qlobal qiymət mühiti, regional ticarət əlaqələri və maliyyə bazarındakı risklərin idarə olunması kontekstində qiymətləndirildikdə daha aydın görünür.

AzNews.az