- İşin içi
- 17 Sentyabr 23:58
- 346
Qlobal fond bazarlarında fərqli dinamika - ŞƏRH
ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin faiz qərarı fonunda qlobal fond bazarlarında fərqli istiqamətlər formalaşıb. ABŞ səhmlərində satış təzyiqi güclənərkən Avropa birjalarında artım, Asiyada isə qarışıq dinamika qeydə alınıb. Bu fərqlilik investorların eyni monetar qərara müxtəlif iqtisadi gözləntilərlə reaksiya verdiyini göstərir.
ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi 16 sentyabrda uçot dərəcəsini 0,25 faiz bəndi artıraraq 3,75–4% diapazonuna yüksəldib. Qurum inflyasiyanın hələ də yüksək olduğunu və qərarın qiymət artımını 2%-lik hədəfə daha vaxtında qaytarmağa xidmət etdiyini bildirib. Bu, 2023-cü ilin iyulundan bəri ilk faiz artımıdır.
Faiz artımının ABŞ fond bazarına mənfi təsiri ilk növbədə şirkətlərin maliyyələşmə xərclərinin yüksəlməsi və gələcək mənfəətlərin indiki dəyərinin aşağı düşməsi ilə bağlıdır. Xüsusilə yüksək qiymətləndirilən texnologiya şirkətlərində investorlar faiz dəyişikliklərinə daha həssas reaksiya verə bilirlər. Son sessiyada Dow Jones-un 1,21% azalması, S&P 500-ün 0,45% geriləməsi, Nasdaq Composite-in isə demək olar ki, dəyişməməsi bazarda təzyiqin bütün sektorlar üzrə eyni olmadığını göstərir.
Bununla yanaşı, bazarın reaksiyasını yalnız faiz qərarı ilə izah etmək də düzgün olmaz. Enerji qiymətlərindəki kəskin dəyişikliklər inflyasiya gözləntilərini və mərkəzi bankların gələcək addımlarını birbaşa təsir altında saxlayır. Sentyabrın 17-də Brent markalı neftin qiyməti təxminən 3% azalaraq 101,98 dollara düşüb. Buna əsas səbəb kimi Səudiyyə Ərəbistanının əlavə xam neft tədarükünə başlaması və Yaxın Şərqdə təchizatla bağlı bəzi narahatlıqların azalması göstərilir. Lakin neft qiymətlərinin hələ də yüksək səviyyədə qalması inflyasiya riskinin tam aradan qalxmadığını göstərir.
Məhz bu amil ABŞ fond bazarının qarşısında daha mürəkkəb mənzərə yaradır. Bir tərəfdən yüksək enerji qiymətləri şirkətlərin istehsal və logistika xərclərini artırır, digər tərəfdən inflyasiyanın davamlı olması mərkəzi bankın daha sərt pul siyasətini qorumasına səbəb ola bilər. Reuters-in son bazar icmalında da Federal Ehtiyat Sisteminin faiz artımından sonra dolların möhkəmləndiyi, səhmlərin isə təzyiq altında qaldığı qeyd olunur.
Avropa bazarlarının yüksəlməsi isə investorların ABŞ-dakı faiz artımını qlobal bazarlar üçün avtomatik olaraq mənfi siqnal kimi qiymətləndirmədiyini göstərir. Sentyabrın 17-də Avropa səhmləri neft qiymətlərinin geri çəkilməsi və istiqraz bazarındakı təzyiqin azalması fonunda yüksəlib. Reuters-in məlumatına görə, STOXX 600 təxminən 0,5% artıb, FTSE 100 də yüksəlib.
Asiya bazarlarında müşahidə olunan qarışıq dinamika isə regional iqtisadi göstəricilərin və milli pul siyasətlərinin fərqli olmasından qaynaqlanır. Yaponiyada Nikkei 225 və TOPIX-in yüksəlməsi ilə yanaşı, Honq-Konq Hang Seng və Çinin CSI 300 indekslərinin geriləməsi investorların region daxilində də eyni mövqedə olmadığını göstərir. Çin bazarlarında daxili tələbin vəziyyəti, Yaponiya bazarında isə şirkət gəlirləri və məzənnə gözləntiləri kimi amillər ayrıca rol oynayır.
Hazırkı mərhələdə fond bazarları üçün əsas məsələ yalnız ABŞ-da faiz dərəcəsinin hansı səviyyədə olması deyil, bundan sonrakı monetar siyasətin istiqamətidir. Reuters-in məlumatına görə, sentyabr qərarından sonra bazarda oktyabr ayında daha bir faiz artımı ehtimalı təxminən 53% səviyyəsində qiymətləndirilirdi. Bu isə investorların diqqətinin artıq növbəti Federal Ehtiyat Sistemi qərarına və inflyasiya göstəricilərinə yönəldiyini göstərir.
Belə şəraitdə qlobal fond bazarlarında yüksək dəyişkənliyin qorunması təəccüblü deyil. Faizlər, neft qiymətləri, inflyasiya və geosiyasi risklər eyni vaxtda investor qərarlarına təsir edir. Azərbaycan iqtisadiyyatı baxımından isə qlobal maliyyə bazarlarındakı bu dəyişikliklərin əsas əhəmiyyəti neft qiymətləri, xarici maliyyələşmə şərtləri və qlobal investorların inkişaf etməkdə olan bazarlara münasibəti üzərindən ortaya çıxır. Xüsusilə neftin yüksək qiymətinin qorunması Azərbaycanın xarici ticarət və fiskal göstəriciləri üçün mühüm amil olaraq qalır, lakin dünya faizlərinin yüksəlməsi beynəlxalq maliyyə resurslarının bahalaşması istiqamətində əlavə təzyiq yarada bilər.
Nuray,
AzNews.az
.jpg)
.jpg)
