Həqiqi dostluq və sosial əlaqələr psixoloji sağlamlıq üçün nə dərəcədə vacibdir? - ARAŞDIRMA

Həqiqi dostluq və sosial əlaqələr insanın psixoloji sağlamlığının əsas dayaqlarından biri hesab olunur. Müasir psixologiya və neyroelm sahəsində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, sosial bağlılıq təkcə emosional rahatlıq yaratmır, eyni zamanda stressə davamlılıq, özünə dəyər hissi və həyat məmnuniyyəti kimi göstəricilərə birbaşa təsir edir. Sosial izolyasiya isə depressiya, təşviş və emosional tükənmə riskini artıran əsas faktorlar sırasındadır.

Harvard Universitetinin uzunmüddətli “Adult Development Study” araşdırması göstərib ki, uzunömürlülük və həyat keyfiyyətinə ən güclü təsir edən amillərdən biri stabil və dəstəkləyici sosial münasibətlərdir. Maddi imkanlar və ya sosial statusdan fərqli olaraq, yaxın və etibarlı əlaqələr psixoloji rifahı daha dayanıqlı şəkildə təmin edir. Eyni istiqamətdə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının, yəni World Health Organization hesabatlarında sosial təcridin həm psixi, həm də fiziki sağlamlıq üçün risk faktoru olduğu vurğulanır.

Neyrobioloji baxımdan sosial əlaqələr beynin mükafat sistemini aktivləşdirir və oksitosin kimi neyrohormonların ifrazını artırır. Bu isə təhlükəsizlik və emosional yaxınlıq hissini gücləndirir. Sosial dəstək mövcud olduqda stress hormonlarının, xüsusilə kortizolun səviyyəsi daha tez normallaşır. Əksinə, davamlı tək qalma vəziyyəti amiqdala aktivliyini artıraraq təhlükə siqnallarına həddindən artıq reaksiya ilə nəticələnə bilər.

Sosial münasibətlərin keyfiyyəti burada əsas rol oynayır. Sadəcə çox sayda tanışın olması deyil, qarşılıqlı etibar və emosional səmimiyyət üzərində qurulan münasibətlər psixoloji sabitliyə töhfə verir. Keyfiyyətsiz və konfliktli münasibətlər isə əks təsir göstərərək emosional gərginliyi artıra bilər. Bu baxımdan həqiqi dostluq anlayışı empatiya, qarşılıqlı dəstək və açıq ünsiyyət üzərində formalaşır.

Müasir dövrdə rəqəmsal platformaların geniş yayılması sosial əlaqələrin formasını dəyişsə də, üzbəüz və dərin emosional təmasın əhəmiyyəti azalmayıb. Araşdırmalar göstərir ki, sosial mediada aktiv olmaq psixoloji bağlılıq hissini tam əvəz etmir. Real münasibətlər insanın identiklik hissini möhkəmləndirir və sosial təhlükəsizlik şəbəkəsi yaradır.

Nəticə etibarilə, həqiqi dostluq və sağlam sosial əlaqələr psixoloji sağlamlıq üçün yalnız əlavə üstünlük deyil, fundamental ehtiyacdır. Onlar emosional sabitlik, stressə davamlılıq və həyat məmnuniyyətinin formalaşmasında strukturlaşdırıcı rol oynayır. Sosial bağlılığın gücləndirilməsi fərdi səviyyədə psixoloji rifahın, cəmiyyət səviyyəsində isə sosial dayanıqlılığın əsas komponentlərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

AzNews.az