“Həmişə əlçatan olmaq” şəxsi sərhədləri necə aşındırır? - ARAŞDIRMA

“Həmişə əlçatan olmaq” anlayışı, yəni iş, sosial media və şəxsi ünsiyyət vasitələri vasitəsilə fasiləsiz əlaqədə qalmaq, müasir həyatın yeni norması kimi qəbul edilir. Lakin elmi araşdırmalar göstərir ki, davamlı əlçatanlıq şəxsi sərhədləri aşındırır və insanın psixoloji, emosional və hətta fiziki sağlamlığına təsir göstərir. Ən başlıcası, fasiləsiz əlaqə stres hormonlarının – xüsusilə kortizolun – davamlı yüksək səviyyədə qalmasına səbəb olur. Bu da gündəlik qərarvermə, diqqət və emosional tənzimləmə qabiliyyətinə mənfi təsir göstərir.

Fərdi sərhədlərin pozulması bir neçə formada müşahidə olunur. İlk növbədə, şəxsi vaxt və məkan anlayışı itir. İnsan özünü daimi mesajlar, zənglər və bildirişlərə cavab verməyə məcbur hiss edir, bu isə daxili enerji və konsentrasiyanı azaldır. Uzunmüddətli perspektivdə bu, burnout və yuxu pozuntularına gətirib çıxarır. Sosial elmlər göstərir ki, fasiləsiz əlçatanlıq həmçinin “rəqəmsal stress” yaradır; fərd öz şəxsi məkanını qorumaq və sakit anlar yaratmaq imkanını itirir, beləliklə şəxsi sərhədlərin elastikliyi azalır.

İkincisi, sosial və peşəkar münasibətlərdə balansın pozulması baş verir. İnsan həmişə əlaqədə olduğunda, öz şəxsi prioritetlərini və sərhədlərini qorumaqda çətinlik çəkir. Bu isə qərarvermə prosesinə və sosial münasibətlərdə sərhədlərin formalaşmasına mənfi təsir göstərir. Mütəxəssislər vurğulayır ki, sərhədlərin aşınması həm iş, həm də şəxsi həyat keyfiyyətini aşağı salır, emosional yorğunluq və davamlı narahatlıq yaradır.

Eyni zamanda qlobal təcrübə göstərir ki, sərhədləri qorumaq üçün texnoloji fasilələrin tətbiqi, “dijital detox” strategiyaları və iş saatları daxilində bildirişlərin məhdudlaşdırılması effektivdir. Bu yanaşmalar həm psixoloji rahatlığı təmin edir, həm də şəxsi sərhədlərin bərpasına şərait yaradır. Əsas məsələ, texnologiyaların insan həyatına xidmət etməsi, onun idarəsini əlinə verməsi deyil, əksinə fərdin sərhədlərini gücləndirməsidir.

Nəticə olaraq, “həmişə əlçatan olmaq” davranışı müasir həyatın tələbidir, lakin onun davamlı forması şəxsi sərhədlərin aşınmasına və emosional dayanıqlığın azalmasına səbəb olur. Fərdin psixoloji sağlamlığını qorumaq üçün əlçatanlıq səviyyəsinin idarə olunması, fasilələr və texnoloji sərhədlərin tətbiqi vacibdir.

AzNews.az