Rəqəmsal reputasiya gələcəyin iqtisadi kapitalına çevrilə bilərmi? - ARAŞDIRMA

Rəqəmsal mühitin sürətlə genişlənməsi insanın sosial və iqtisadi dəyərini müəyyən edən amilləri də dəyişdirir. Son illərdə “rəqəmsal reputasiya” anlayışı yalnız şəxsi imic və ya sosial media populyarlığı kimi deyil, iqtisadi imkanlara təsir edən faktor kimi müzakirə olunur. Bir çox platformada istifadəçi davranışı, peşəkar fəaliyyət, ictimai rəy və onlayn etibarlılıq göstəriciləri artıq ölçülə bilən məlumatlara çevrilir. Bu kontekstdə əsas sual yaranır: rəqəmsal reputasiya gələcəkdə real kapital və iqtisadi üstünlüyə çevrilə bilərmi?

Araşdırmalar göstərir ki, rəqəmsal reputasiya artıq bir sıra iqtisadi proseslərə real təsir göstərir. Məsələn, əmək bazarında işəgötürənlərin böyük hissəsi namizədlərin sosial media və onlayn fəaliyyətini qiymətləndirmə prosesinə daxil edir. ABŞ-da aparılan araşdırmalara görə, şirkətlərin təxminən 70 faizdən çoxu işə qəbul zamanı namizədin rəqəmsal izlərini araşdırır. Bu isə o deməkdir ki, insanın onlayn reputasiyası artıq əmək bazarında imkanlara təsir edən faktorlardan birinə çevrilib. Eyni tendensiya frilans platformalarında da müşahidə olunur. Məsələn, beynəlxalq rəqəmsal əmək bazarlarında yüksək reytinqə və müsbət rəyə malik istifadəçilər daha yüksək qiymətlərlə xidmət göstərmək imkanı əldə edirlər.

Rəqəmsal reputasiyanın kapitala çevrilməsi yalnız fərdi səviyyədə deyil, biznes və platforma iqtisadiyyatında da müşahidə olunur. Müasir startap ekosistemində təsisçilərin və brendlərin rəqəmsal etibarlılığı investor qərarlarına təsir edən faktorlardan biridir. Sosial mediada böyük auditoriyaya və yüksək etimad göstəricilərinə malik şəxslər reklam, brend əməkdaşlığı və məhsul satışında real gəlir əldə edə bilirlər. İnfluencer iqtisadiyyatı buna ən bariz nümunələrdən biridir. Qlobal miqyasda influencer marketinq bazarının həcmi son illərdə sürətlə artaraq on milyardlarla dollar səviyyəsinə çatıb. Bu fakt göstərir ki, rəqəmsal reputasiya artıq bir növ iqtisadi aktiv kimi istifadə olunur.

Rəqəmsal reputasiyanın iqtisadi dəyərə çevrilməsi texnoloji platformaların inkişafı ilə daha da güclənir. Onlayn ticarət platformalarında satıcıların reytinq sistemi, nəqliyyat xidmətlərində sürücülərin qiymətləndirilməsi və ya qonaqlama platformalarında istifadəçi rəyləri iqtisadi qərarların əsas göstəricilərinə çevrilib. Bu model “etibar iqtisadiyyatı” adlandırılır. Bu iqtisadi modeldə istifadəçi etibarlılığı və reputasiya bazar davranışını formalaşdıran əsas resurslardan biri kimi çıxış edir.

Bununla yanaşı, rəqəmsal reputasiyanın kapitala çevrilməsi prosesinin müəyyən riskləri də mövcuddur. Onlayn mühitdə məlumatların manipulyasiyası, saxta rəy sistemləri və alqoritmik qərəz kimi problemlər reputasiya göstəricilərinin obyektivliyinə təsir edə bilər. Bu səbəbdən bir çox ölkələrdə rəqəmsal platformaların şəffaflığı və istifadəçi məlumatlarının qorunması ilə bağlı hüquqi mexanizmlər formalaşdırılır. Məqsəd rəqəmsal reputasiyanın iqtisadi proseslərdə etibarlı və ədalətli göstərici kimi istifadə olunmasını təmin etməkdir.

Gələcək tendensiyalar göstərir ki, rəqəmsal reputasiya yalnız sosial media populyarlığı ilə məhdudlaşmayacaq. Peşəkar fəaliyyət, bilik paylaşımı, ictimai etibar və rəqəmsal davranış standartları getdikcə daha çox ölçülə bilən göstəricilərə çevriləcək. Süni intellekt və böyük məlumat texnologiyaları bu reputasiya göstəricilərini daha sistemli şəkildə analiz etməyə imkan verəcək. Nəticədə rəqəmsal reputasiya maliyyə, əmək bazarı və biznes münasibətlərində əlavə dəyər yaradan faktorlardan biri kimi mövqeyini gücləndirə bilər.

Beləliklə, rəqəmsal reputasiya artıq sadəcə imic məsələsi deyil, informasiya iqtisadiyyatının formalaşdırdığı yeni sosial kapital növü kimi qiymətləndirilir. Qlobal tendensiyalar göstərir ki, etibar, şəffaflıq və onlayn fəaliyyətin keyfiyyəti gələcək iqtisadi münasibətlərdə getdikcə daha böyük rol oynayacaq. Bu isə rəqəmsal reputasiyanın tədricən real iqtisadi imkanlara və kapitala çevrilməsi ehtimalını gücləndirən əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Aznews.az