Uzun yol yorğunluğunu aradan qaldırmağın üsulları - ARAŞDIRMA

Uzun məsafəli səyahətlər istər avtomobil, istər qatar, istərsə də təyyarə ilə həyata keçirilsin, bədənin fiziki və zehni vəziyyətinə müəyyən təsir göstərir. Saatlarla eyni vəziyyətdə oturmaq, hərəkətsizlik, hava təzyiqinin dəyişməsi, yuxu rejiminin pozulması və maye balansının azalması yorğunluğun əsas səbəbləri hesab olunur. Xüsusilə beynəlxalq səyahətlər və uzun avtomobil marşrutları zamanı bədəndə enerji azalması, baş ağrısı, diqqət zəifləməsi və əzələ gərginliyi kimi hallar daha çox müşahidə edilir. Buna görə müasir səyahət tibbi araşdırmaları uzun yol yorğunluğunu yalnız narahatlıq deyil, həm də fiziki stress forması kimi qiymətləndirir.

Uzun yol yorğunluğunun yaranmasında ən əsas amillərdən biri hərəkətsizlikdir. İnsan orqanizmi uzun müddət eyni mövqedə qaldıqda qan dövranı yavaşlayır və əzələlərdə gərginlik yaranır. Bu xüsusilə boyun, kürək və bel nahiyəsində daha çox hiss olunur. Digər mühüm faktor isə susuzlaşmadır. Səyahət zamanı insanların əksəriyyəti kifayət qədər su içmir və nəticədə orqanizmdə maye çatışmazlığı yaranır. Bu vəziyyət yorğunluğu artırmaqla yanaşı diqqət və reaksiyanın zəifləməsinə də səbəb ola bilər.

Araşdırmalar göstərir ki, səyahət zamanı qısa fasilələr vermək bədənin yorğunluğa qarşı müqavimətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Avtomobillə uzun yol gedərkən hər iki saatdan bir dayanmaq və 5-10 dəqiqəlik gəzinti etmək qan dövranını aktivləşdirir və əzələ gərginliyini azaldır. Təyyarə və ya qatar səyahətində isə imkan olduqda qısa müddət ayağa qalxmaq və hərəkət etmək tövsiyə olunur. Bu sadə vərdiş yorğunluğun və ağırlaşmanın qarşısını almağa kömək edir.

Səyahət zamanı qidalanma da bədənin enerji səviyyəsinə ciddi təsir göstərir. Çox yağlı və ağır qidalar həzm sistemini yükləyir və yuxululuq hissini artırır. Buna görə uzun yol zamanı daha yüngül və balanslı qidalar seçmək tövsiyə olunur. Meyvələr, qoz-fındıq, qatıq və protein tərkibli yüngül qidalar enerjini daha stabil saxlayır. Eyni zamanda kofeinin həddindən artıq qəbulu müvəqqəti oyanıqlıq yaratsa da, sonradan daha güclü yorğunluq hissinə səbəb ola bilər.

Yuxu rejimi də uzun səyahət yorğunluğuna birbaşa təsir edən faktorlardan biridir. Xüsusilə gecə saatlarında və ya saat qurşaqları dəyişən səyahətlərdə bədənin bioloji ritmi pozula bilər. Səfərdən əvvəl kifayət qədər yatmaq və mümkün olduqda səyahət zamanı qısa müddətli istirahət etmək yorğunluğu azaltmağa kömək edir. Uzun uçuşlarda göz maskası və boyun yastığı kimi sadə vasitələr də daha rahat istirahət üçün faydalı hesab olunur.

Psixoloji faktorlar da uzun yol yorğunluğunda mühüm rol oynayır. Monoton mühit və uzun müddət diqqətin eyni nöqtədə qalması zehni yorğunluğu artırır. Buna görə səyahət zamanı musiqi dinləmək, podkastlara qulaq asmaq və ya maraqlı audiokitablar dinləmək zehni aktiv saxlayaraq yorğunluq hissini azalda bilər. Xüsusilə sürücülər üçün diqqəti canlı saxlayan bu cür fəaliyyətlər təhlükəsizlik baxımından da faydalıdır.

Uzun yol səyahətlərində bədənin düzgün mövqedə saxlanılması da vacibdir. Oturacaq mövqeyinin bel və boyun üçün uyğun olması, kürəyin tam dəstəklənməsi və ayaqların rahat vəziyyətdə yerləşməsi əzələ gərginliyini xeyli azaldır. Uzun müddət telefon və ya planşetə aşağı baxaraq istifadə etmək isə boyun ağrısını artırdığı üçün mümkün qədər məhdudlaşdırılmalıdır.

Ümumilikdə uzun yol yorğunluğu düzgün planlaşdırma və sadə vərdişlər vasitəsilə əhəmiyyətli dərəcədə azaldıla bilər. Müntəzəm fasilələr, balanslı qidalanma, kifayət qədər su qəbulu, qısa fiziki hərəkətlər və psixoloji rahatlıq təmin edən fəaliyyətlər səyahətin daha komfortlu keçməsinə kömək edir. Bu yanaşma həm fiziki sağlamlığın qorunması, həm də uzun səfərlərin daha rahat və təhlükəsiz şəkildə başa çatması baxımından mühüm rol oynayır.

Aznews.az