Genetik modifikasiya edilmiş qidaların uzunmüddətli sağlamlıq riskləri - ARAŞDIRMA

Genetik modifikasiya edilmiş (GM) qidalar son illərdə qlobal miqyasda kənd təsərrüfatı və qida istehsalında geniş tətbiq olunur. Bu qidaların məqsədi məhsuldarlığın artırılması, bitki və heyvanların xəstəliklərə davamlılığının gücləndirilməsi və qida itkisinə qarşı müqavimətin artırılmasıdır. Lakin uzunmüddətli sağlamlıq təsirləri mövzusunda həm elm dünyasında, həm də ictimaiyyət arasında davamlı müzakirələr aparılır.

Qlobal tədqiqatlara görə, GM qidaların sağlamlıq üzərində təsirini öyrənmək çətin olsa da, mövcud məlumatlar əsasən onların qısa və orta müddətli istifadəsinin təhlükəsizliyini göstərir. ABŞ, Avropa İttifaqı və Kanadada aparılmış çoxsaylı araşdırmalar GM bitkilərdən hazırlanmış qidaların gündəlik istehlakının allergik reaksiyalar, toksiklik və qida zəhərlənməsi riskini artırmadığını göstərib. Lakin uzunmüddətli təsirlərin qiymətləndirilməsi üçün davamlı və geniş miqyaslı epideomoloji tədqiqatlar hələ də tələb olunur.

Elmi mənbələr GM qidaların potensial sağlamlıq risklərini üç istiqamətdə araşdırır: allergenlik, genetik materialın dəyişməsi ilə bağlı toksik təsirlər və bağırsaq florasına təsir. Əksər tədqiqatlarda, GM məhsulların təbii variantları ilə müqayisədə ciddi fərqli toksik təsir yaratmadığı qeyd olunur. Lakin bəzi araşdırmalar göstərir ki, uzun müddət yüksək dozalarda GM qidaların qəbulu müəyyən genetik və metabolik dəyişikliklərə səbəb ola bilər, bu da gələcəkdə xroniki xəstəliklərin inkişaf riskini artırma potensialına malikdir.

Dünyada GM qidaların istehlakı həm də iqtisadi və qida təhlükəsizliyi aspektləri ilə bağlıdır. Bir tərəfdən, GM məhsullar aclıqla mübarizədə və qida istehsalının sabitliyində üstünlük təmin edir, digər tərəfdən isə uzunmüddətli sağlamlıq riskləri və etik məsələlər istehlakçılar arasında ehtiyat yaradır. Bu balansın qorunması üçün beynəlxalq tənzimləmə orqanları, o cümlədən FAO və WHO, GM məhsulların laboratoriya testləri və klinik müşahidələrlə diqqətlə qiymətləndirilməsini tövsiyə edir.

Nəticə olaraq, genetik modifikasiya edilmiş qidaların uzunmüddətli sağlamlıq təsirləri mövzusunda elmi məlumatlar hələ tam yekun deyil, lakin mövcud araşdırmalar onların orta və qısa müddətli istifadəsinin təhlükəsiz olduğunu göstərir. Uzunmüddətli təsirlərin müəyyən edilməsi üçün davamlı, çoxmərkəzli və nəzarətli tədqiqatların aparılması vacibdir. Bu isə həm dövlət siyasətində, həm də istehlakçı məlumatlandırmasında elmi əsaslı qərarların qəbul edilməsinə imkan yaradır.

AzNews.az