Qazaxıstanın rekord buğda ixracı və regionda taxıl ticarətinin dəyişən balansı - ŞƏRH

Qazaxıstan 2025–2026 marketinq ilinin əvvəlindən buğda ixracını kəskin artıraraq 4,1 milyon ton həddini keçib. Bu göstərici ötən mövsümün eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 1,5 dəfə çoxdur və dekabr ayı ölkənin taxıl ixracı tarixində rekord nəticə ilə yadda qalıb. Bununla yanaşı, ümumi artım fonunda Qazaxıstan buğdasının Azərbaycana tədarükünün 34 faiz azalması regional bazarlarda baş verən struktur dəyişikliklərini gündəmə gətirir.

Qlobal miqyasda buğda bazarında son illər müşahidə olunan dalğalanmalar ixracatçı ölkələrin satış coğrafiyasını yenidən formalaşdırır. Qazaxıstanın ixrac həcminin artmasında məhsuldarlığın yüksəlməsi, logistika imkanlarının genişlənməsi və Mərkəzi Asiya bazarlarında tələbin artması əsas rol oynayır. Xüsusilə Özbəkistana ixracın 76 faiz artaraq dekabr ayında 1,37 milyon tona çatması göstərir ki, regiondaxili ticarət prioritet istiqamətə çevrilir. Bu tendensiya Əfqanıstan və Qırğızıstan kimi bazarlarda da özünü göstərir və Qazaxıstanın yaxın coğrafiyada mövqelərini möhkəmləndirdiyini təsdiqləyir.

Eyni zamanda, Azərbaycan da daxil olmaqla bəzi istiqamətlərdə tədarükün azalması bir neçə amillə izah oluna bilər. Qlobal bazarda qiymətlərin dəyişkənliyi, alternativ tədarük mənbələrinin diversifikasiyası və daxili istehsal imkanlarının mərhələli şəkildə artırılması bu prosesə təsir göstərən əsas faktorlardandır. Azərbaycan üçün bu dinamika idxal risklərinin idarə olunması və ərzaq təhlükəsizliyi strategiyalarının yenilənməsi baxımından mühüm siqnal rolunu oynayır. Son illər ölkədə buğda istehsalının artırılması və tədarük mənbələrinin şaxələndirilməsi istiqamətində atılan addımlar regionda baş verən bu cür dəyişikliklərin təsirini yumşaltmağa xidmət edir.

Qazaxıstanın Baltik, Avropa, Türkmənistan və Tacikistan istiqamətlərində ixracının azalması isə qlobal ticarət marşrutlarının yenidən balanslaşdığını göstərir. Avropa bazarlarında rəqabətin artması, logistika xərclərinin yüksəlməsi və regional razılaşmaların ön plana çıxması Mərkəzi Asiyanı daha cəlbedici ixrac istiqamətinə çevirir. Bu kontekstdə Qazaxıstanın ixrac strategiyası daha qısa məsafəli, sabit tələbi olan bazarlara fokuslanmaqla səmərəliliyi artırmağa yönəlib.

Ümumilikdə, Qazaxıstanın buğda ixracındakı rekord artım regional ərzaq ticarətinin strukturunda dəyişikliklərin sürətləndiyini göstərir. Azərbaycanın bu prosesdə daha az pay alması isə idxal siyasətinin çevik saxlanılmasının və alternativ tədarük kanallarının inkişafının əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Mövcud tendensiyalar göstərir ki, yaxın illərdə regiondaxili taxıl ticarəti daha da intensivləşəcək və bu, bazar iştirakçıları üçün yeni imkanlarla yanaşı, uyğunlaşma zərurəti də yaradacaq.

AzNews.az