Azərbaycanlıların Türkiyədə mənzil alışı artır: Regional kapital axını nə deyir? - ŞƏRH

Bu ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycan vətəndaşları Türkiyədə 741 mənzil alıb ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8,6 faiz çoxdur. Təkcə oktyabrda 96 mənzil alışı qeydə alınıb və illik artım 23,1 faiz təşkil edib. Maraqlıdır ki, ümumilikdə Türkiyədə xaricilərə mənzil satışı azalmasına baxmayaraq, azərbaycanlıların aktivliyi artıb və onlar oktyabrda ən çox mənzil alan xarici vətəndaşlar arasında 6-cı yerə yüksəliblər.

Türkiyə daşınmaz əmlak bazarı son iki ildə həm daxili, həm də xarici faktorların təsiri altında transformasiya mərhələsi yaşayır. 2022-ci ildə rekord həddə çatan xaricilərə satış həcmi sonrakı dövrdə tənzimləyici dəyişikliklər, vətəndaşlıq üçün tələb olunan investisiya məbləğinin artırılması və qlobal maliyyə şərtlərinin sərtləşməsi fonunda azalmağa başlayıb. 2024-cü ilin ilk 10 ayında xaricilərə satışın 11,4 faiz azalması bu tendensiyanın davam etdiyini göstərir. Buna baxmayaraq, ayrı-ayrı ölkələr üzrə dinamika fərqlidir. Rusiya vətəndaşlarının alışı kəskin azalsa da, Almaniya və müəyyən aylarda İran vətəndaşlarının aktivliyi artım nümayiş etdirir. Azərbaycan vətəndaşlarının göstəricisi isə ümumi bazar azalması fonunda müsbət dinamika ilə seçilir.

Bu artımın arxasında bir neçə iqtisadi amil dayanır. İlk növbədə, Türkiyə coğrafi yaxınlıq, mədəni inteqrasiya və geniş daşınmaz əmlak təklifi ilə Azərbaycan investorları üçün cəlbedici bazar olaraq qalır. Türkiyədə daşınmaz əmlak qiymətləri son illərdə lirənin ucuzlaşması səbəbindən xarici valyuta sahibləri üçün nisbətən əlçatan olub. Nominal olaraq qiymətlər artsa da, dollar ifadəsində müəyyən dövrlərdə daha münasib imkanlar yaranıb. Digər tərəfdən, daşınmaz əmlak həm kapitalın qorunması, həm də icarə gəliri baxımından alternativ investisiya aləti kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan vətəndaşlarının aktivliyinin artması eyni zamanda region daxilində kapital hərəkətliliyinin göstəricisidir. Qlobal miqyasda daşınmaz əmlak investisiyaları investorlar üçün risklərin şaxələndirilməsi vasitəsi kimi istifadə olunur. Knight Frank və digər beynəlxalq konsaltinq şirkətlərinin hesabatları göstərir ki, son illərdə sərhədlərarası fərdi investisiyalar artmaqdadır və investorlar siyasi və makroiqtisadi riskləri balanslaşdırmaq üçün müxtəlif ölkələrdə aktivlər formalaşdırmağa üstünlük verirlər. Türkiyə kimi böyük və likvid bazar bu baxımdan regional investorlar üçün daha rahat çıxış imkanı yaradır.

Bununla yanaşı, statistik göstəricilərə diqqətlə yanaşmaq vacibdir. 741 mənzil ümumi xaricilərə satışın təxminən 4 faizinə bərabərdir və bu, bazarın strukturunda həlledici pay olmasa da, sabit və artan xətt üzrə davamlı iştirak deməkdir. Əgər 2024-cü ildə ümumilikdə 866 mənzil alındığını nəzərə alsaq, cari temp ilin sonunda bu göstəricinin yaxınlaşa və ya müəyyən qədər keçə biləcəyini ehtimal etməyə əsas verir. Bu isə artımın təsadüfi deyil, davamlı meyl olduğunu göstərir.

Digər tərəfdən, Türkiyədə ipoteka faizlərinin yüksək olması və daxili bazarda alıcılıq qabiliyyətinin zəifləməsi xaricilər üçün nisbi üstünlük yaradır. Yerli alıcı üçün maliyyələşmə xərcləri artdığı halda, xarici investor əsasən nağd və ya xarici valyuta ilə əməliyyat aparır. Bu struktur fərqi də satış statistikasında xaricilərin payını müəyyən səviyyədə qoruyur.

Uzunmüddətli perspektivdə bu dinamika iki istiqamətdə təsir göstərə bilər. Birincisi, Azərbaycan və Türkiyə arasında iqtisadi inteqrasiyanın daşınmaz əmlak seqmentində daha da dərinləşməsi müşahidə oluna bilər. İkincisi, fərdi kapitalın xaricə yönəlməsi daxili investisiya mühitinə alternativ imkanların yaradılması məsələsini aktuallaşdıra bilər. Qlobal təcrübə göstərir ki, vətəndaşların xaricdə aktiv toplaması paralel olaraq ölkə daxilində investisiya alətlərinin şaxələndirilməsi ilə balanslaşdırıldıqda daha sağlam iqtisadi model formalaşır.

Mövcud statistika göstərir ki, Azərbaycan vətəndaşlarının Türkiyə daşınmaz əmlak bazarına marağı qısamüddətli dalğalanmadan deyil, daha sistemli iqtisadi qərarlardan qaynaqlanır. Ümumi bazar azalmasına baxmayaraq artım tempinin qorunması investisiya davranışında məqsədli və rasional yanaşmanın üstünlük təşkil etdiyini göstərir.

AzNews.az