Azərbaycanda smartfon idxalında azalan həcm, artan dəyər nəyi göstərir? - ŞƏRH

Ötən il Azərbaycana 457,3 milyon ABŞ dolları dəyərində 1 milyon 344 min 329 ədəd smartfon idxal edilib. Dəyər ifadəsində idxal 4 faiz artsa da, kəmiyyət baxımından 11 faiz azalıb. Smartfonların əsas hissəsi yenə də Çinin payına düşüb. Bu ölkədən 359,2 milyon dollarlıq 1 milyon 81 min 425 ədəd cihaz gətirilib. Vyetnamdan idxal artıb, Hindistandan isə həm həcm, həm də dəyər üzrə ciddi azalma qeydə alınıb.

Rəqəmlər ilk növbədə qiymət dinamikasının dəyişdiyini göstərir. Kəmiyyət azalır, lakin ümumi dəyər artırsa, bu, orta idxal qiymətinin yüksəldiyini göstərir. Sadə hesablamaya əsasən, ötən il bir smartfonun orta idxal qiyməti təxminən 340 dollar səviyyəsində olub ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə artım deməkdir. Qlobal bazarda da oxşar tendensiya müşahidə olunur. Beynəlxalq analitik şirkətlərin məlumatlarına görə, 2024-cü ildə dünya üzrə smartfon satışları kəmiyyət baxımından zəif artsa da, premium seqmentin payı yüksəlib və orta satış qiyməti artım göstərib. İstehlakçılar daha az cihaz alır, lakin daha yüksək texniki göstəricilərə malik modellərə üstünlük verirlər.

Çinin payının 79 faizdən yuxarı olması tədarük zəncirinin coğrafi konsentrasiyasını göstərir. Bu, bir tərəfdən istehsal miqyasına və rəqabətli qiymətə görə məntiqidir, digər tərəfdən isə qlobal logistika riskləri fonunda həddindən artıq asılılıq məsələsini gündəmə gətirir. Pandemiya dövründə və sonrakı geosiyasi gərginliklərdə yarımkeçirici çatışmazlığı və nəqliyyat xərclərinin artımı kimi faktorlar elektronika bazarına birbaşa təsir göstərmişdi. Son illər istehsalın bir hissəsinin Vyetnam və Hindistana yönəlməsi də məhz bu risklərin diversifikasiyası ilə bağlıdır. Azərbaycanın idxal strukturunda Vyetnamın payının artması həmin qlobal tendensiya ilə uzlaşır.

Hindistandan idxalın kəskin azalması diqqət çəkir. Bu, həm istehsalçı brendlərin region üzrə distribusiya siyasəti, həm də konkret modellərin tədarük marşrutlarının dəyişməsi ilə əlaqəli ola bilər. Qlobal səviyyədə bir çox böyük brend istehsalı müxtəlif ölkələr arasında bölüşdürsə də, ixrac statistikası adətən son montaj ölkəsinə əsasən formalaşır. Buna görə də rəqəmlərdəki dəyişikliklər istehsalın real coğrafiyasından daha çox ticarət marşrutlarının optimallaşdırılması ilə bağlı ola bilər.

Daxili bazar baxımından isə kəmiyyət azalması müəyyən doyma mərhələsinə işarə edir. Azərbaycanda mobil internet istifadə səviyyəsi yüksəkdir və smartfon penetrasiyası artıq geniş yayılıb. Yeni satışların əhəmiyyətli hissəsi ilk dəfə alışdan çox, mövcud cihazların yenilənməsi hesabına formalaşır. Bu isə iqtisadi amillərə həssasdır. Gəlirlərin dinamikası, kredit şərtləri və istehlakçı gözləntiləri bahalı elektronika məhsullarına tələbi birbaşa formalaşdırır.

Smartfon idxalının 457 milyon dollara yaxınlaşması eyni zamanda rəqəmsal iqtisadiyyatın miqyasını da əks etdirir. Elektron ticarət, mobil bankçılıq, rəqəmsal dövlət xidmətləri və sosial media üzərindən biznes fəaliyyəti smartfonu əsas platformaya çevirib. Dünya Bankı və Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının hesabatlarında mobil internetə çıxışın iqtisadi artım və maliyyə inklüzivliyi ilə birbaşa əlaqəsi vurğulanır. Bu kontekstdə cihaz bazarındakı dinamika yalnız istehlak statistikası deyil, həm də rəqəmsal transformasiyanın göstəricisidir.

Nəticə etibarilə, idxalın strukturunda müşahidə olunan dəyişikliklər həm qlobal tədarük zənciri transformasiyasını, həm də daxili bazarın keyfiyyət yönümlü mərhələyə keçidini əks etdirir. Qarşıdakı illərdə 5G şəbəkələrinin genişlənməsi və süni intellekt əsaslı tətbiqlərin artması daha güclü texniki parametrlərə malik cihazlara tələbi yüksəldə bilər. Bu isə kəmiyyət artımından daha çox, orta qiymət və texnoloji səviyyə göstəricilərində dəyişikliklərlə müşayiət olunacaq.

AzNews.az