Rəqəmsal idarəetmədə pilot layihələr nəyi dəyişəcək? - ŞƏRH

Azərbaycanda dövlət orqanları tərəfindən tətbiq olunan rəqəmsal həllərin effektivliyinin test rejimində qiymətləndirilməsi və elektron xidmətlərin ilkin mərhələdə məqsədəuyğunluğunun müəyyən edilməsi üçün tənzimləyici pilot layihələrin əhatə dairəsinin təsdiqlənməsi rəqəmsal idarəetmə modelində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Prezident fərmanı ilə müəyyənləşdirilən bu çərçivə dövlət sektorunda innovasiyaların tətbiqinə daha çevik və riskləri idarə olunan yanaşmanın formalaşdırılmasına xidmət edir.

Qlobal təcrübədə tənzimləyici pilot mexanizmlər, yəni “regulatory sandbox” yanaşması xüsusilə Böyük Britaniya, Sinqapur və BƏƏ kimi ölkələrdə rəqəmsal innovasiyaların sürətli, lakin nəzarətli şəkildə tətbiqinə imkan yaradan effektiv alət kimi geniş istifadə olunur. Bu modelin əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, yeni texnologiyalar tammiqyaslı tətbiqdən əvvəl real mühitə yaxın şəraitdə sınaqdan keçirilir, potensial risklər əvvəlcədən müəyyənləşdirilir və hüquqi tənzimləmə bu nəticələr əsasında daha dəqiq formalaşdırılır.

Azərbaycanda təsdiqlənən əhatə dairəsi isə bu yanaşmanın kifayət qədər geniş və strateji seçildiyini göstərir. Süni intellekt, bulud texnologiyaları, böyük verilənlərin analitikası, ağıllı şəhər həlləri və immersiv texnologiyalar kimi istiqamətlərin prioritetləşdirilməsi dövlət xidmətlərinin keyfiyyətinin artırılması ilə yanaşı, idarəetmədə çevikliyin və operativliyin yüksəldilməsinə yönəlib. Xüsusilə süni intellekt və böyük verilənlər əsasında qərarvermə modellərinin tətbiqi büdcə xərclərinin optimallaşdırılması, xidmətlərin fərdiləşdirilməsi və vətəndaş məmnuniyyətinin artırılması baxımından mühüm potensiala malikdir.

Digər mühüm aspekt hüquqi çərçivənin elastikliyidir. Qaydalara əsasən, pilot layihələr çərçivəsində mövcud normativ tənzimləmədən müəyyən hallarda kənara çıxmağa icazə verilməsi innovasiyaların qarşısında duran inzibati baryerlərin azaldılması deməkdir. Bu isə texnoloji həllərin daha sürətli sınaqdan keçirilməsinə və bazara uyğunlaşdırılmasına şərait yaradır. Eyni zamanda digər dövlət qurumlarının səlahiyyətlərinə müdaxilənin istisna edilməsi institusional balansın qorunmasını təmin edir.

Bu yanaşmanın iqtisadi təsiri də çoxşaxəlidir. Rəqəmsal dövlət xidmətlərinin inkişafı əməliyyat xərclərinin azalmasına, kölgə iqtisadiyyatının daralmasına və şəffaflığın artmasına gətirib çıxarır. Dünya Bankının qiymətləndirmələrinə görə, rəqəmsallaşma səviyyəsinin yüksəlməsi dövlət xidmətlərində əməliyyat xərclərini orta hesabla 20-30 faizədək azalda bilir. Eyni zamanda, innovativ həllərin tətbiqi yerli texnologiya ekosisteminin inkişafına təkan verərək startapların və texnoloji şirkətlərin dövlət layihələrinə inteqrasiyasını genişləndirir.

Uzunmüddətli perspektivdə bu pilot mexanizmlər dövlət idarəçiliyində məlumat əsaslı qərarvermənin güclənməsi, xidmətlərin proaktiv modelə keçidi və rəqəmsal iqtisadiyyatın genişlənməsi ilə nəticələnə bilər. Xüsusilə ağıllı şəhər və IoT texnologiyalarının tətbiqi urban idarəetmədə resursların daha səmərəli istifadəsinə, nəqliyyat və kommunal xidmətlərdə optimallaşmaya şərait yaradır.

Nəticə etibarilə, tənzimləyici pilot layihələrin tətbiqi Azərbaycanda rəqəmsal transformasiyanın institusional əsaslarını möhkəmləndirən və innovasiyaların dövlət sektoruna inteqrasiyasını sürətləndirən mühüm alət kimi çıxış edir. Bu modelin effektiv icrası həm dövlət xidmətlərinin keyfiyyətini yüksəldəcək, həm də ölkənin regional rəqəmsal mərkəz kimi mövqelərinin güclənməsinə töhfə verəcək.

AzNews.az