Xəzərin altından yeni enerji xətti: Türkmənistan Azərbaycana bağlanmaq istəyir - ŞƏRH

Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində tikdiyi 1574 MVt gücündə kombinə edilmiş dövrəli elektrik stansiyası layihənin iqtisadi əsasını formalaşdıran əsas amillərdən biridir. Müasir kombinə edilmiş dövrəli stansiyalar daha yüksək enerji səmərəliliyi və aşağı yanacaq itkisi ilə işlədiyinə görə beynəlxalq enerji bazarında rəqabət üstünlüyü yaradır.

Azərbaycanın bu layihədə tranzit platforma kimi nəzərdən keçirilməsi ölkənin regional enerji habı rolunun genişləndiyini göstərir. Son illərdə Bakı yalnız neft və qaz ixracı deyil, həm də elektrik enerjisi və yaşıl enerji marşrutları üzrə əsas əlaqələndirici mərkəzə çevrilməyə çalışır. Xüsusilə Qara dəniz vasitəsilə Avropaya yaşıl enerji ixracı layihələri fonunda Azərbaycanın enerji infrastrukturu daha strateji əhəmiyyət qazanır.

Xəzər regionunda enerji inteqrasiyası həm də iqtisadi diversifikasiya baxımından vacibdir. Ənənəvi hidrokarbon gəlirlərindən asılılığın azaldılması üçün elektrik enerjisi ixracı yeni gəlir istiqaməti kimi ön plana çıxır. Bu tendensiya xüsusilə böyük qaz ehtiyatlarına malik ölkələrdə müşahidə olunur, çünki təbii qaz elektrik istehsalında əsas mənbələrdən biri olaraq qalır.

Layihənin texniki tərəfi də diqqət çəkir. Dənizaltı enerji kabelləri yüksək investisiya və mürəkkəb mühəndislik həlləri tələb edir. Son illərdə Avropa və Asiyada bu tip layihələrin sayı artsa da, Xəzər regionunda belə miqyaslı enerji bağlantıları hələ yeni mərhələdədir. Bu baxımdan layihə regional enerji infrastrukturu üçün dönüş nöqtəsi hesab oluna bilər.

Geosiyasi aspekt də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qlobal enerji bazarında marşrutların şaxələndirilməsi və alternativ təchizat xətlərinin yaradılması strateji prioritetə çevrilib. Xəzər üzərindən enerji ötürülməsi həm Mərkəzi Asiya, həm də Cənubi Qafqaz üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır.

Bununla yanaşı, enerji kabeli layihəsi gələcəkdə yaşıl enerji inteqrasiyası üçün də baza rolunu oynaya bilər. Region ölkələri külək və günəş enerjisi potensialını artırdıqca elektrik ötürmə xətlərinin strateji əhəmiyyəti daha da yüksələcək. Xəzər hövzəsi xüsusilə dəniz külək enerjisi baxımından böyük potensiala malik regionlardan biri hesab olunur.

Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, enerji bağlantıları yalnız enerji ixracı deyil, eyni zamanda siyasi və iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə də təsir edir. Elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi ölkələr arasında uzunmüddətli strateji əməkdaşlıq üçün əlavə platforma yaradır.

Ümumilikdə, Türkmənistanın Xəzəraltı enerji kabeli layihəsinə marağı regionda yeni enerji tranzit modelinin formalaşdığını göstərir. Layihənin reallaşması Azərbaycanın enerji-logistika mərkəzi kimi rolunu daha da gücləndirə və Xəzər regionunu Avrasiya enerji sistemində daha strateji mövqeyə çıxara bilər.

Nuray, AzNews.az