BP-nin yeni texnologiyası AÇG-də hasilatın ömrünü uzada bilər - ŞƏRH

BP şirkəti ilk dəfə olaraq "Azəri-Çıraq-Dərinsulu Günəşli" (AÇG) yatağında multilüləli quyu (MLT) texnologiyasını uğurla tətbiq edib.

Bu barədə yatağının işlənməsi layihəsinin operatoru "BP-Azerbaijan" şirkətindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, b, Xəzər dənizinin ən uzun müddət istismarda olan yataqlarından birindən neftvermə əmsalının maksimuma çatdırılması və hasilatın uzunmüddətli davamlılığının təmin edilməsi istiqamətində mühüm bir addımdır.

MLT texnologiyasının tətbiqi AÇG yatağının mürəkkəb geoloji strukturlarında qazma işlərinin texniki çətinliklərini aradan qaldırmaqla yanaşı, platformalarda mövcud quyu şaxtalarının məhdudluğu probleminin həllinə də dəstək verir. Bu texnologiya bir quyu lüləsindən lay-kollektora bir neçə yerdən daxil olmağa imkan verməklə lay-kollektora çıxışı genişləndirmək, drenaj səmərəliliyini artırmaq və mövcud infrastrukturdan maksimum faydalanmaq üçün şərait yaradır.

bp-nin Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzrə regional prezidenti Cio Kristofoli deyib:

"Yeni texnoloji yanaşma bp-nin AÇG yatağından hasilatın azalma tempinin idarə olunmasına yönəlmiş genişmiqyaslı strategiyasının əsasını təşkil edir. Bu yanaşma həm kapital səmərəliliyini optimallaşdırmağa, həm də hasilatın uzunmüddətli davamlılığını təmin etməyə kömək edir. AÇG-nin daha mürəkkəb və yetkin bir işlənmə mərhələsinə keçdiyi bir vaxtda, MLT texnologiyası əlavə ehtiyatların aşkara çıxarılmasında və yatağın iqtisadi səmərəlilik müddətinin uzadılmasında mühüm rol oynayacaq.

"Bu cür quyu konstruksiyasını ilk dəfədir ki, AÇG yatağında tətbiq edirik və bu mövcud yataqlardan neftvermə əmsalının maksimuma çatdırılması üçün ən uyğun texnoloji həllərdən istifadə etmək öhdəliyimizin göstəricisidir.

"Perspektivdə, hasilatın uzunmüddətli davamlılığını təmin etmək və əlavə dəyər yaratmaq baxımından bu cür innovativ həllər mühüm rol oynayacaq. MLT texnologiyası lay-kollektorla təması artırır, qazma qurğusunun məhsuldarlığını və əməliyyat səmərəliliyini yüksəldir, eləcə də mövcud infrastrukturdan ən effektiv şəkildə istifadə etməklə quyu şaxtalarının optimal istifadəsini təmin edir. Bu baxımdan, bu texnologiyanın tətbiqi AÇG yatağında quyuların qazılması və tamamlanması prosesində keyfiyyətcə yeni bir mərhələdir. Hesab edirik ki, sözügedən texnologiya, bu dünya miqyaslı yatağın istismar müddətini uzatmaqla yanaşı, enerji hasilatının təhlükəsiz, səmərəli və məsuliyyətli şəkildə davam etməsi üçün ən effektiv yollardan biridir."

İlk MLT quyusu olan C44 quyusu Qərbi Azəri platformasından qazılıb və artıq uğurla təhvil verilib. Bu, Xəzərdə indiyədək qazılmış ilk çoxlüləli quyu olmaqla, AÇG layihəsi üçün əlamətdar bir nailiyyətdir. Bu uğur MLT texnologiyasının AÇG yatağının mürəkkəb lay-kollektor şəraitində həm texniki cəhətdən tətbiqinin mümkünlüyünü, həm də yüksək iqtisadi səmərəsini aydın şəkildə göstərir.

bp-nin quyular üzrə vitse-prezidenti Rassel Morris deyib: "İlk MLT quyusunun qazılması və tamamlanması həm vaxt, həm də əməyin təhlükəsizliyi baxımından yüksək göstəricilərlə yerinə yetirilib. Belə ki, quyu tam təhlükəsiz şəkildə, qrafiki xeyli qabaqlayaraq planlaşdırılandan bir ay əvvəl təhvil verilib. Əldə olunmuş bu nailiyyət dəqiq planlaşdırma, işlərin yüksək səviyyədə icrası və lay-kollektordakı qeyri-müəyyənliklərin düzgün idarə olunmasının göstəricisidir.

"Bu quyu eyni zamanda geologiya, qazma və tamamlama sahələrinin uğurlu inteqrasiyasının nəticəsidir və koordinasiya olunmuş fəaliyyətin həm texniki, həm də kommersiya baxımından necə böyük səmərə verə biləcəyini nümayiş etdirir. İlk MLT quyusu, əldə olunmuş yüksək göstəriciləri ilə yanaşı, çoxlüləli quyu texnologiyasının bütün yataq miqyasında daha geniş tətbiqi üçün biznes baxımından tam əsaslandırılmış güclü bir zəmin yaradır."

AÇG yatağında texnologiyaların strateji tətbiqi çərçivəsində, bp bütün yataq miqyasında çoxlüləli quyuların qazılması məqsədilə geniş bir kampaniya həyata keçirməyi planlaşdırır. Bu kampaniyaya bu ilin ilk yarısında istismara verilməsi planlaşdırılan C44 və D41 quyuları da daxil olmaqla 2026-cı il ərzində üç MLT quyusu ilə start veriləcək. Uzunmüddətli perspektivdə isə 2027-2028-ci illər ərzində daha çox sayda çoxlüləli quyuların qazılması nəzərdə tutulur ki, bu da həmin texnologiyanın yatağın gələcək hasilatında mühüm rol oynayacağını bir daha vurğulayır.

AÇG-nin mürəkkəb lay-kollektorunu xarakterizə edən müxtəlif növ çətinlikləri yalnız MLT texnologiyası ilə həll etmək mümkün olmadığından, yatağın işlənmə strategiyası hər bir konkret lay hədəfi üçün ən optimal texnoloji konfiqurasiyanın tətbiqinə əsaslanır və bununla da müxtəlif geoloji mühitlərdə icra səmərəliliyinin yüksək səviyyəsi təmin olunur. Bura MLT texnologiyasının üfüqi qazma, qabaqcıl geonaviqasiya, eləcə də qum təzahürü ilə mübarizə və axının tənzimlənməsinə yönəlmiş ağıllı tamamlama sistemləri ilə birgə tətbiqi daxildir. Bu da bütün yataq miqyasında neftvermə əmsalını daha da artırmaq üçün geniş imkanlar yaradır.

BP-nin “Azəri-Çıraq-Dərinsulu Günəşli” yatağında ilk dəfə multilüləli quyu (MLT) texnologiyasını tətbiq etməsi Azərbaycanın enerji sektorunda texnoloji transformasiyanın yeni mərhələsi kimi qiymətləndirilir. Xəzərdə ilk dəfə istifadə olunan bu yanaşma yalnız texniki yenilik deyil, həm də yetkin neft yataqlarında hasilatın iqtisadi səmərəliliyinin qorunmasına yönəlmiş strateji addımdır. AÇG kimi uzun illərdir istismarda olan nəhəng yataqlarda hasilatın təbii azalmasının idarə olunması artıq ənənəvi üsullarla deyil, yüksək texnologiyalı mühəndis həlləri ilə mümkün olur.

Qlobal enerji sənayesində multilüləli quyu texnologiyası əsasən mürəkkəb geoloji quruluşa malik və hasilatın azalması müşahidə olunan yataqlarda tətbiq edilir. Bu sistem bir quyu daxilindən bir neçə istiqamətdə lay-kollektora çıxış imkanı yaratdığı üçün həm hasilatın artırılması, həm də mövcud infrastrukturdan maksimum istifadə baxımından mühüm üstünlüklər verir. Beynəlxalq Enerji Agentliyi və iri enerji şirkətlərinin hesabatlarında qeyd olunur ki, yetkin yataqlarda neftvermə əmsalının cəmi bir neçə faiz artırılması belə milyardlarla dollar əlavə gəlir formalaşdıra bilər.

AÇG yatağı Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan əsas enerji aktivlərindən biridir. 1990-cı illərin ortalarından etibarən istismar olunan yataq ölkənin enerji ixracı və büdcə gəlirlərinin əsas mənbələrindən biri olub. Lakin bütün iri yataqlarda olduğu kimi, uzunmüddətli istismar dövründən sonra hasilatın azalması təbii proses hesab edilir. Bu səbəbdən BP-nin yeni texnoloji yanaşması hasilatın optimallaşdırılması və yatağın iqtisadi ömrünün uzadılması baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

MLT texnologiyasının əsas üstünlüklərindən biri platformalardakı məhdud quyu şaxtalarından daha səmərəli istifadə imkanı yaratmasıdır. Dəniz yataqlarında yeni platformaların tikintisi son dərəcə yüksək kapital xərcləri tələb etdiyindən, mövcud infrastruktur daxilində hasilat imkanlarının genişləndirilməsi enerji şirkətləri üçün daha səmərəli model hesab olunur. Bu yanaşma həm əməliyyat xərclərini optimallaşdırır, həm də ekoloji və texniki riskləri azaldır.

BP rəsmilərinin açıqlamalarında vurğulanan “hasilatın azalma tempinin idarə olunması” anlayışı qlobal enerji sənayesində son illərin əsas strategiyalarından biridir. Dünyanın bir çox iri yataqlarında artıq əsas məqsəd yeni yataq kəşflərindən daha çox mövcud ehtiyatlardan maksimum səmərə əldə etməkdir. Norveç, ABŞ və Yaxın Şərqdə tətbiq olunan qabaqcıl qazma və geonaviqasiya texnologiyaları da məhz bu məqsədə xidmət edir.

AÇG-də tətbiq olunan multilüləli quyu sistemi digər innovativ texnologiyalarla birlikdə istifadə ediləcək. Üfüqi qazma, ağıllı tamamlama sistemləri və geonaviqasiya həlləri lay-kollektorla daha dəqiq təmas yaradaraq hasilat səmərəliliyini artırır. Bu yanaşma artıq rəqəmsallaşan enerji sənayesində “ağıllı yataq idarəetməsi” modelinin əsas elementlərindən biri hesab olunur. Beynəlxalq analitiklərə görə, yaxın illərdə süni intellekt və real vaxt məlumat analitikası da neft-qaz sektorunda daha geniş tətbiq ediləcək.

Texnologiyanın iqtisadi tərəfi də xüsusi diqqət çəkir. BP-nin məlumatına əsasən, ilk MLT quyusu planlaşdırılandan daha tez və təhlükəsiz şəkildə tamamlanıb. Bu isə layihənin həm texniki, həm də kommersiya baxımından effektiv olduğunu göstərir. Qlobal enerji bazarında xərclərin optimallaşdırılması və kapital səmərəliliyi iri şirkətlərin əsas prioritetlərindən biri olduğu üçün bu cür texnoloji həllər strateji əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan üçün bu proses yalnız hasilat həcmləri ilə bağlı deyil. Enerji sektorunda qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi ölkənin mühəndislik, texniki idarəetmə və sənaye innovasiyası potensialını da gücləndirir. Bu, uzunmüddətli perspektivdə yerli kadr hazırlığı, xidmət sənayesi və texnoloji transfer baxımından əlavə imkanlar yaradır.

BP-nin AÇG-də multilüləli quyu texnologiyasını tətbiq etməsi göstərir ki, enerji sənayesində gələcəyin əsas rəqabət üstünlüyü yalnız ehtiyat həcmi deyil, həmin ehtiyatların nə qədər ağıllı və səmərəli idarə olunması ilə müəyyənləşəcək. Xəzərdə ilk belə quyunun uğurlu tətbiqi isə Azərbaycanın enerji sektorunda texnoloji modernizasiyanın yeni mərhələsinə keçidinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.

Nuray,
AzNews.az