Azərbaycanda əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin həcminin ilin ilk dörd ayında 5,1 milyard manatı ötməsi ölkə iqtisadiyyatında xidmət sektorunun rolunun daha da artdığını göstərir. Real ifadədə 8,4 %-lik artım istehlak aktivliyinin və xidmət əsaslı iqtisadi modelin genişləndiyini nümayiş etdirir. Adambaşına düşən xidmət xərclərinin də yüksəlməsi əhalinin gündəlik iqtisadi davranışında xidmət istehlakının payının artdığını göstərən əsas indikatorlardan biridir.

Müasir iqtisadiyyatlarda xidmət sektoru iqtisadi artımın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri hesab olunur. Dünya Bankı və OECD məlumatlarına görə, inkişaf etmiş ölkələrdə ümumi daxili məhsulun 60-75 %-i məhz xidmət sektorunun payına düşür. Son illərdə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə də urbanizasiya, rəqəmsallaşma və gəlir səviyyəsinin artması nəticəsində xidmət iqtisadiyyatı sürətlə genişlənir. Azərbaycanda müşahidə olunan artım da bu qlobal tendensiyanın bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Ödənişli xidmətlərə tələbin artması ilk növbədə şəhərləşmə və həyat tərzindəki dəyişikliklərlə bağlıdır. Nəqliyyat, rabitə, səhiyyə, təhsil, maliyyə xidmətləri, turizm və əyləncə sektoru üzrə istehlakın genişlənməsi əhalinin xərcləmə strukturunda xidmətlərin payını artırır. Xüsusilə rəqəmsal xidmətlərin və onlayn platformaların inkişafı son illərdə bu bazarın daha sürətli böyüməsinə şərait yaradıb.

Hüquqi şəxslərin xidmət sektorunda 76,6 %-lik paya malik olması bazarın korporativ və təşkilatlanmış model üzrə inkişaf etdiyini göstərir. Bu, xidmət iqtisadiyyatında qeyri-rəsmi dövriyyənin azalması və biznes mühitinin institusional strukturunun güclənməsi baxımından mühüm göstərici hesab olunur. Beynəlxalq təcrübədə xidmət sektorunun formal iqtisadiyyat daxilində böyüməsi vergi bazasının genişlənməsi və məşğulluğun artması ilə müşahidə edilir.

Adambaşına düşən xidmət xərclərinin artması da iqtisadi aktivlik baxımından diqqət çəkir. İstehlakçı davranışında dəyişikliklər göstərir ki, əhali artıq yalnız əsas tələbat məhsullarına deyil, komfort, sürət və keyfiyyət təmin edən xidmətlərə də daha çox vəsait ayırır. Bu tendensiya xüsusilə orta gəlir qrupunun genişləndiyi ölkələrdə daha aydın müşahidə olunur.

Xidmət sektorunun genişlənməsi əmək bazarına da birbaşa təsir edir. Dünyada yeni iş yerlərinin böyük hissəsi artıq məhz xidmət sahələrində formalaşır. Rəqəmsal iqtisadiyyat, logistika, maliyyə texnologiyaları və fərdi xidmətlər kimi istiqamətlər iqtisadiyyatın ən sürətlə böyüyən seqmentləri hesab olunur. Azərbaycanda da kiçik və orta biznesin əhəmiyyətli hissəsi xidmət sektorunda fəaliyyət göstərir ki, bu da məşğulluğun və sahibkarlığın genişlənməsinə töhfə verir.

Eyni zamanda xidmət iqtisadiyyatının böyüməsi rəqəmsallaşma və texnologiya investisiyalarını sürətləndirir. Onlayn ödəniş sistemləri, elektron xidmət platformaları və süni intellekt əsaslı həllər xidmət bazarında rəqabəti daha da artırır. Beynəlxalq analitiklər hesab edir ki, yaxın illərdə iqtisadiyyatların rəqabət qabiliyyəti əsasən xidmət sektorunun innovasiya potensialı ilə ölçüləcək.

Azərbaycan iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun inkişafı çərçivəsində xidmət sahəsi əsas prioritet istiqamətlərdən biri hesab olunur. Turizm, logistika, maliyyə, rəqəmsal texnologiyalar və ictimai xidmətlər üzrə aparılan modernizasiya prosesi daxili istehlak və biznes aktivliyini gücləndirir. Bu, iqtisadiyyatın daha balanslı və dayanıqlı modelə keçidi baxımından əhəmiyyətli faktor sayılır.

Cari statistika göstərir ki, Azərbaycanda xidmət sektoru artıq yalnız iqtisadiyyatın yardımçı hissəsi deyil, istehlak davranışı və iqtisadi artımı formalaşdıran əsas sahələrdən birinə çevrilir. Xidmət bazarındakı genişlənmə həm daxili iqtisadi aktivliyin, həm də urbanizasiya və rəqəmsallaşma proseslərinin sürətləndiyini əks etdirir.

Nuray,
AzNews.az