Yaxın Şərq gərginliyi qlobal bazarları silkələdi: investorlar ehtiyatlı mövqeyə keçdi - ŞƏRH

ABŞ və Avropa bazarları Yaxın Şərqdəki gərginlik fonunda geriləyib.

İyunun 9-da qlobal fond bazarlarında əsasən mənfi dinamika müşahidə olunub.

ABŞ-da Dow Jones indeksi 86,10 bənd və ya 0,17% artaraq 50 872,11 bəndə yüksəlib. S&P 500 indeksi 19,08 bənd (0,26%) azalaraq 7 386,65 bəndə, Nasdaq Composite indeksi isə 250,84 bənd (0,97%) geriləyərək 25 678,82 bəndə enib.

Avropa bazarlarında da satışlar üstünlük təşkil edib. Böyük Britaniyanın FTSE 100 indeksi 1,41%, Almaniyanın DAX indeksi 0,74%, İspaniyanın IBEX 35 indeksi 0,27% azalıb. Fransanın CAC 40 indeksi isə 0,05% artımla günü müsbət zonada başa vurub.

Asiya-Sakit okean regionunda da əsas indekslər aşağı düşüb. Nikkei 225 indeksi 1,42%, Hang Seng indeksi 1,14%, CSI 300 indeksi isə 0,98% geriləyib.

Bazar iştirakçıları ABŞ-da pul-kredit siyasətinə dair gözləntilərlə yanaşı, Yaxın Şərqdə davam edən gərginliyin qlobal iqtisadiyyata və enerji bazarlarına mümkün təsirlərini də qiymətləndirirlər. Geosiyasi risklərin artması investorların riskli aktivlərə marağını zəiflədib və bir sıra bazarlarda mənfəət realizasiyasını sürətləndirib.

Yaxın Şərqdə artan geosiyasi gərginlik qlobal maliyyə bazarlarında investor davranışlarına təsir göstərərək əsas fond indekslərinin bir hissəsində enişə səbəb olub. ABŞ və Avropa bazarlarında müşahidə olunan mənfi dinamika, enerji qiymətləri və qlobal iqtisadi perspektivlərlə bağlı qeyri-müəyyənliyin maliyyə bazarlarında risk iştahını azaltdığını göstərir.

Fond bazarlarında qiymət dəyişiklikləri yalnız şirkətlərin maliyyə göstəriciləri ilə deyil, həm də qlobal siyasi və iqtisadi proseslərlə sıx bağlıdır. Xüsusilə enerji resurslarının əsas mərkəzlərindən biri olan Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr neft təchizatı, logistika xətləri və inflyasiya gözləntiləri üzərindən dünya iqtisadiyyatına təsir göstərə bilir.

ABŞ bazarlarında əsas indekslər üzrə qarışıq dinamika müşahidə edilib. Dow Jones indeksinin cüzi artım göstərməsinə baxmayaraq, S&P 500 və Nasdaq indekslərində geriləmə qeydə alınıb. Bu fərq investorların sektorlar üzrə fərqli mövqe tutduğunu göstərir. Xüsusilə texnologiya şirkətlərinin daha çox təmsil olunduğu Nasdaq indeksində eniş riskli aktivlərdən uzaqlaşma meylinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.

Avropa bazarlarında isə satışların daha geniş yayılması müşahidə olunub. Böyük Britaniya, Almaniya və İspaniya indekslərindəki azalmalar qlobal risklərin Avropa iqtisadiyyatına mümkün təsirləri ilə bağlı narahatlıqları əks etdirir. Avropa iqtisadiyyatı enerji idxalından yüksək dərəcədə asılı olduğu üçün Yaxın Şərqdəki proseslər enerji xərcləri və sənaye sektorunun göstəriciləri baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Qlobal bazarlarda ən çox izlənilən amillərdən biri enerji qiymətlərinin gələcək istiqamətidir. Yaxın Şərqdə gərginlik artdıqda bazarlar adətən neft təchizatında mümkün məhdudiyyətləri qiymətləndirməyə başlayır. Neft qiymətlərinin yüksəlməsi isə bir tərəfdən enerji istehsalçıları üçün gəlir artımı yaratsa da, digər tərəfdən idxalçı ölkələrdə inflyasiya təzyiqini gücləndirə bilər.

Digər mühüm faktor ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin pul-kredit siyasəti ilə bağlı gözləntilərdir. İnvestorlar faiz dərəcələrinin gələcək istiqamətini diqqətlə izləyirlər. Yüksək faiz dərəcələri adətən riskli aktivlərə marağı azalda, istiqraz və digər daha sabit maliyyə alətlərinə yönəlməni artıra bilər. Buna görə də geosiyasi risklər və monetar siyasət gözləntiləri eyni vaxtda bazarlara təsir edir.

Asiya-Sakit okean regionunda da əsas indekslərin azalması qlobal investorların ehtiyatlı mövqeyini nümayiş etdirir. Dünya iqtisadiyyatlarının bir-biri ilə daha sıx əlaqələndiyi müasir dövrdə ABŞ və Avropa bazarlarındakı dəyişikliklər digər regionlara da sürətlə ötürülür.

Bununla belə, bazar enişləri hər zaman uzunmüddətli mənfi tendensiya anlamına gəlmir. Maliyyə bazarlarında qısamüddətli dalğalanmalar çox vaxt investorların riskləri yenidən qiymətləndirməsi və portfellərini balanslaşdırması ilə bağlı olur. Əsas məsələ geosiyasi proseslərin iqtisadi göstəricilərə real təsirinin hansı səviyyədə olacağıdır.

Azərbaycan kimi enerji ixrac edən ölkələr üçün qlobal bazarlardakı bu dəyişikliklər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Neft qiymətləri, valyuta bazarları və beynəlxalq investisiya axınları regional iqtisadi göstəricilərə təsir edə bilən əsas amillərdəndir. Lakin enerji bazarındakı qiymətlərin yalnız siyasi risklər deyil, həm də qlobal tələb-təklif balansı ilə formalaşdığı nəzərə alınmalıdır.

Hazırkı vəziyyət göstərir ki, dünya iqtisadiyyatı geosiyasi risklərin maliyyə bazarlarına təsir etdiyi mürəkkəb mərhələdən keçir. İnvestorların əsas diqqəti bundan sonra enerji bazarındakı dəyişikliklərə, mərkəzi bankların qərarlarına və Yaxın Şərqdəki proseslərin davamlılığına yönələcək.

Nuray,
AzNews.az