Neft qiymətləri yüksəlir: Yaxın Şərq riski bazara təsir edir - ŞƏRH

Londonun "ICE" birjasında "Brent" markalı xam neftin 2026-cı ilin avqust ayında çatdırılma üçün fyuçerslərinin qiyməti 1,91% artıb.

Aznews.az xəbər verir ki, "Brent" markalı neftin qiyməti 2,58% artaraq barel üçün 95,5 dollara çatıb.

Bakı vaxtı ilə səhər saat 08:09-a qədər "Brent" markalı neftin qiyməti 94,88 dollar/barel (1,91% artım) səviyyəsində olub.

Bu arada, 2026-cı ilin iyul ayında çatdırılma üçün "WTI" xam neftinin fyuçerslərinin qiyməti 2,13% artaraq 91,95 dollar/barel təşkil edib.

Qeyd edək ki, ABŞ ordusu İrandakı hədəflərə əlavə zərbələr endirib. Bunun əvəzində İran Hörmüz boğazını bütün növ gəmilər üçün bağlayıb. Regionda baş verən hadisələr neftin qiymətinə təsir edib.

Dünya enerji bazarlarında neft qiymətləri yenidən yüksəliş göstərib. “Brent” markalı neftin 2026-cı ilin avqust fyuçersləri üzrə qiyməti 95 dollar səviyyəsinə yaxınlaşıb, “WTI” markalı neft də bahalaşıb. Artımın əsas səbəbi kimi Yaxın Şərqdə artan hərbi-siyasi gərginlik və enerji təchizatı ilə bağlı risklər göstərilir.

Neft bazarı tarixən geosiyasi hadisələrə ən həssas əmtəə bazarlarından biri olub. Xüsusilə dünyanın əsas enerji marşrutlarından biri hesab edilən Hörmüz boğazı ətrafında baş verən proseslər qlobal təchizat zəncirinə dair narahatlıqları artırır. Bu boğazdan gündəlik böyük həcmdə neft və neft məhsullarının daşınması enerji bazarlarında investor davranışına birbaşa təsir edir.

Qiymət artımının əsas mexanizmi bazarda fiziki çatışmazlıqdan çox, gələcək təkliflə bağlı risklərin qiymətlərə daxil edilməsi ilə izah olunur. Enerji treyderləri və investorlar mümkün tədarük problemlərini əvvəlcədən qiymətləndirərək fyuçers müqavilələrində daha yüksək qiymətlər formalaşdırırlar. Bu isə qısa müddətdə neftin kotirovkalarında sürətli dəyişikliklər yarada bilir.

Hazırkı vəziyyət neft ixrac edən ölkələr üçün gəlir baxımından əlverişli görünə bilər. Qiymətlərin yüksəlməsi ixrac gəlirlərini artırır və enerji sektorunun maliyyə göstəricilərinə müsbət təsir edir. Azərbaycan üçün də “Azeri Light” markalı neftin dünya bazarındakı qiyməti enerji gəlirlərinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Bununla belə, qlobal bazarın dəyişkənliyi səbəbindən uzunmüddətli planlaşdırmada ehtiyatlı yanaşma qorunur.

Digər tərəfdən, yüksək neft qiymətləri qlobal iqtisadiyyat üçün ikili təsir yaradır. Neft ixrac edən ölkələr əlavə gəlir əldə etdiyi halda, idxaldan asılı iqtisadiyyatlarda enerji xərclərinin artması inflyasiya təzyiqini gücləndirə bilər. Bu səbəbdən neft qiymətlərindəki artım bir sıra ölkələrdə yanacaq, nəqliyyat və istehsal xərclərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Beynəlxalq enerji bazarlarında əsas suallardan biri qiymət artımının nə qədər davam edəcəyi ilə bağlıdır. Əgər gərginlik uzun müddət davam edərsə, bazarda risk əlavəsi daha yüksək səviyyədə qala bilər. Əks halda, diplomatik proseslərin güclənməsi və təchizatla bağlı narahatlıqların azalması qiymətlərin yenidən balanslaşmasına gətirib çıxara bilər.

Müasir enerji bazarı göstərir ki, neft qiymətləri artıq yalnız tələb və təklif göstəriciləri ilə deyil, həm də qlobal təhlükəsizlik mühiti, nəqliyyat marşrutları və beynəlxalq münasibətlər sistemi ilə müəyyənləşir. Buna görə də enerji ixrac edən ölkələr üçün əsas prioritet dəyişkən bazar şəraitində dayanıqlı iqtisadi idarəetməni qorumaqdır.

Nuray,
AzNews.az