Azərbaycanda nağdsız iqtisadiyyat sürətlənir - ŞƏRH

Bu ilin may ayında Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin məbləği ötən ilin eyni ayı ilə müqayisədə 14 % artaraq 8 milyard 680 milyon manat təşkil edib.

Aznews.az xəbər verir ki, bunun 7,62 milyard manatı (87,8 %-i) elektron ticarətin payına düşüb.

Ödənişlərin 1 milyard 058 milyon manatı POS-terminallar, 2 milyon manatı isə özünə xidmət terminalları vasitəsilə həyata keçirilib. İlin əvvəlindən ödəniş kartları ilə nağdsız ölkədaxili əməliyyatların məbləği kart əməliyyatlarının həcminin 69,7 %-ni təşkil edib.

Bu il iyunun 1-nə Azərbaycanda ödəniş kartlarının sayı 22 milyon 827 min ədəd təşkil edib. Bu, aylıq müqayisədə 1,4 %, ilin əvvəlinə nisbətən 3,9 %, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 11,6 % çoxdur.

Son 1 ildə ölkədə debet kartlarının sayı 13,2 % artaraq 20,763 milyon, kredit kartlarının sayı isə 2,5 % azalaraq 2,064 milyon olub. Mayda bu kartlar üzrə dövriyyənin məbləği müvafiq olaraq 12,21 milyard manat (illik müqayisədə 4,7 % çox) və 631 milyon manat (_22,2 %) təşkil edib.

Hesabat dövründə ölkədə bankomatların sayı 5,1 %, POS-terminalların sayı isə 19,3 % artaraq müvafiq olaraq 3 590 ədəd (Bakı üzrə 1 931 ədəd) və 160 897 ədəd (Bakı üzrə 100 696 ədəd) təşkil edib.

Hazırda beynəlxalq ödəniş sistemlərinin 3 əsas növü var: kart, elektron və universal ödəniş sistemləri. Dünyada daha çox populyar olan 5 beynəlxalq kart ödəniş sistemi mövcuddur - "Visa İnternational", "MasterCard İnternational", "American Express", "Diners Club İnternational" və "JCB Card"dır. Bu maliyyə nəhəngləri Azərbaycan bankları ilə də əməkdaşlıq edir.

Azərbaycanda rəqəmsal ödənişlərin həcminin artması ölkənin maliyyə sistemində nağdsız iqtisadiyyatın sürətlə genişləndiyini göstərir. Cari ilin may ayında nağdsız ödənişlərin 8,68 milyard manata çatması və illik müqayisədə 14 faiz yüksəlməsi həm istehlak davranışlarında, həm də bank sektorunun rəqəmsallaşmasında mühüm dəyişikliklərin olduğunu göstərir.

Ən diqqətçəkən məqam ödənişlərin böyük hissəsinin elektron ticarət üzərindən həyata keçirilməsidir. Nağdsız əməliyyatların 87,8 faizinin – yəni 7,62 milyard manatın elektron ticarətin payına düşməsi Azərbaycanda onlayn alış-veriş mədəniyyətinin sürətlə formalaşdığını göstərir. Bu tendensiya qlobal trendlərlə də uyğunlaşır. Dünyada pandemiyadan sonra elektron ticarət, mobil bankçılıq və rəqəmsal pul kisələri ənənəvi ödəniş üsullarını əvəzləyən əsas mexanizmlərə çevrilib.

POS-terminallar vasitəsilə 1,058 milyard manatlıq əməliyyatın aparılması isə fiziki ticarət obyektlərində də nağdsız ödənişlərin möhkəmləndiyini göstərir. POS-terminalların sayının 160 mindən çox olması biznes sektorunda kart ödənişləri üçün infrastrukturun genişləndiyini təsdiqləyir.

Kart bazarındakı artım da bu prosesin əsas göstəricilərindən biridir. Ölkədə ödəniş kartlarının sayının 22,8 milyona yüksəlməsi əhalinin maliyyə xidmətlərinə çıxışının genişləndiyini göstərir. Xüsusilə debet kartlarının sayının 20,7 milyona çatması gündəlik maliyyə əməliyyatlarında kart istifadəsinin əsas vasitəyə çevrildiyini göstərir.

Bununla yanaşı, kredit kartlarının sayında azalma müşahidə olunur. Bu, istehlak kreditləşməsində müəyyən ehtiyatlı yanaşmanın, eləcə də əhalinin daha çox öz vəsaitləri hesabına ödəniş etməyə üstünlük verdiyinin göstəricisi ola bilər.

Nağdsız ödənişlərin artması iqtisadiyyat üçün bir neçə mühüm üstünlük yaradır. İlk növbədə, rəqəmsal ödənişlər şəffaflığı artırır, qeyri-rəsmi iqtisadi dövriyyənin azalmasına kömək edir və vergi bazasının genişlənməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda bank sektorunun əməliyyat imkanlarını artıraraq yeni maliyyə məhsullarının inkişafına şərait yaradır.

Lakin bu prosesin davamlı olması üçün rəqəmsal maliyyə savadlılığının artırılması, kibertəhlükəsizlik mexanizmlərinin gücləndirilməsi və regionlarda ödəniş infrastrukturunun daha da genişləndirilməsi vacibdir.

Ümumilikdə, Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin artımı iqtisadiyyatın rəqəmsallaşması istiqamətində gedən proseslərin əsas göstəricilərindən biridir. Kartların, elektron ticarətin və rəqəmsal bank xidmətlərinin genişlənməsi gələcəkdə ölkənin maliyyə sistemində daha çevik və texnoloji modelin formalaşmasına səbəb ola bilər.

Nuray, Aznews.az