- İşin içi
- 23:58
- 50
Azərbaycanda turist sayı azaldı - SƏBƏB
Azərbaycanın turizm sektorunda 2026-cı ilin ilk yeddi ayının göstəriciləri bazarda həm kəmiyyət, həm də istehlak davranışı baxımından dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Yanvar-iyul aylarında ölkəyə 191 dövlətdən 1 milyon 342,6 min əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs gəlib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 9,2 faiz azdır. Eyni zamanda turistlərin ölkədə xərclədiyi vəsait 18,3 faiz azalaraq 1,55 milyard manata düşüb. Bu iki göstəricinin paralel geriləməsi turizm bazarında əsas diqqətin yalnız turist sayına deyil, hər bir ziyarətçinin yaratdığı iqtisadi dəyərə yönəldilməsinin vacibliyini göstərir.
Məsələnin diqqətçəkən tərəfi odur ki, turist axınının azalması bütün istiqamətlərdə eyni səviyyədə baş verməyib. 2026-cı ilin ilk yeddi ayında Avropa İttifaqı ölkələrindən gələnlərin sayı 8 faiz artaraq 65,9 min nəfərə çatıb, MDB ölkələrindən gələnlər isə 1,6 faiz artaraq 531,3 min nəfər olub. Buna qarşılıq Körfəz ölkələrindən gələnlərin sayı 32,8 faiz azalıb. Bu struktur dəyişikliyi Azərbaycanın turizm bazarında müxtəlif regionlardan gələn tələbin fərqli dinamikaya malik olduğunu göstərir.
Digər tərəfdən, ayrı-ayrı bazarlarda artım imkanları da qalır. Məsələn, 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Qazaxıstandan Azərbaycana gələnlərin sayı 5,5 faiz artaraq 62 079 nəfərə, Özbəkistandan gələnlərin sayı isə 40,2 faiz yüksələrək 42 288 nəfərə çatıb. Bu dinamika Mərkəzi Asiya bazarının Azərbaycanın turizm coğrafiyasının şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyətini artırır. Azərbaycan Turizm Bürosunun avqust ayında Qazaxıstan və Özbəkistanda keçirdiyi təqdimat tədbirlərində də məhz ilboyu turizm imkanlarının, aviaəlaqələrin və yeni turizm məhsullarının təşviqinə diqqət yetirilib.
Turist xərclərinin daha sürətlə azalması isə ayrıca iqtisadi izah tələb edir. Yeddi ay ərzində nəqliyyat xidmətlərinə 699,1 milyon manat, yerləşməyə 285,5 milyon manat, qidalanmaya isə 289,7 milyon manat xərclənib. Bu üç istiqamətin hamısında illik azalma qeydə alınıb. Belə vəziyyətdə turist sayının azalması ilə yanaşı, səfərlərin müddəti, səfər məqsədi, turistlərin gəlir strukturu və ölkə daxilində xərcləmə davranışındakı dəyişikliklər də mühüm rol oynaya bilər.
Qiymət amilini də nəzərdən qaçırmaq olmaz. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Azərbaycanda istehlak qiymətləri illik ifadədə 5,7 faiz, əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin qiymətləri isə 5,7 faiz artıb. Bu fonda turistlərin ümumi xərclərinin 18,3 faiz azalması onların sayındakı 9,2 faizlik geriləmədən daha böyükdür. Deməli, turist başına düşən orta xərcləmənin də aşağı düşdüyünü göstərən bir mənzərə formalaşır.
Xidmət keyfiyyəti ilə bağlı göstəricilər də bu mənzərənin digər tərəfidir. Turistlərin 90,9 faizinin göstərilən xidmətlərdən razı qalması ümumilikdə yüksək məmnunluq səviyyəsinin qorunduğunu göstərir. Eyni zamanda narazı turistlərin sayının 39,3 faiz azalması xidmət sektorunda ümumi şikayət yükünün aşağı düşdüyünü göstərir. Buna görə məmnun turistlərin sayının 29,4 faiz azalmasını xidmət keyfiyyətinin eyni nisbətdə pisləşməsi kimi şərh etmək düzgün olmaz; burada ümumi turist axınının azalması da mühüm statistik amildir.
Narazılıqların strukturunda isə praktiki inkişaf üçün konkret siqnallar görünür. Ən çox narazılıq ictimai iaşə, avtobusla sərnişindaşıma və taksi xidmətləri ilə bağlı olub. Bu sahələr turistin gündəlik təcrübəsində birbaşa qarşılaşdığı xidmətlərdir və onların keyfiyyəti ölkənin turizm imicinin formalaşmasına təsir göstərir. Turizm məhsulu yalnız hotellərdən və tarixi məkanlardan ibarət olmadığı üçün nəqliyyat, qidalanma, bələdçi və şəhərdaxili xidmətlərin vahid standartda işləməsi turistin ümumi məmnunluğunda mühüm rol oynayır.
Yerləşmə sektorunun göstəriciləri də bazardakı zəifləməni təsdiqləyən əlavə indikatorlardan biridir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında hotellərdə gecələmələrin sayı 8,3 faiz azalaraq 1,81 milyon olub, xarici turistlərin gecələmələri isə 10,3 faiz geriləyib. Bununla belə, hotellərin gəlirləri daha nisbətən yumşaq – 3,8 faiz azalıb və 279 milyon manat təşkil edib. Bu fərq hotellərin gəlir strukturunda qiymət və xidmət komponentlərinin rolunu da nəzərə almağın vacibliyini göstərir.
Turizm sektorunun Azərbaycan iqtisadiyyatındakı rolu nəzərə alındıqda, qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ yalnız daha çox turist cəlb etmək deyil, daha yüksək iqtisadi dəyər yaradan turist axınının formalaşdırılmasıdır. Bunun üçün müxtəlif ölkə bazarlarının ayrıca öyrənilməsi, səfər müddətinin uzadılmasına yönələn turizm məhsullarının genişləndirilməsi, regionlarda xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsi və nəqliyyat imkanlarının şaxələndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanda 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında nəqliyyat və anbar təsərrüfatında real artımın 7,1 faiz olması da turizm və nəqliyyat infrastrukturunun iqtisadi əlaqəsini göstərən ümumi tendensiyalardan biridir.
Beləliklə, 2026-cı ilin ilk yeddi ayının statistikası Azərbaycanın turizm bazarında sadəcə turist sayının azalmasını deyil, həm də turist axınının coğrafi və iqtisadi strukturunda dəyişiklikləri göstərir. Avropa və Mərkəzi Asiya istiqamətlərində artım imkanlarının qalması bazarın yeni mənbələr hesabına balanslaşdırılması üçün zəmin yaradır. Eyni zamanda xərclərin turist sayından daha sürətlə azalması göstərir ki, turizmin iqtisadi səmərəliliyinin artırılması üçün xidmət keyfiyyəti, nəqliyyat əlçatanlığı, yerləşmə və turistlərin ölkə daxilində daha uzun müddət qalmasını təşviq edən məhsulların inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Nuray
AzNews.az
.jpg)
.jpg)
