Qızıl ucuzlaşmaqda davam edir - ŞƏRH

Əmtəə bazarında qızılın qiymətində son ticarət sessiyasında geriləmə qeydə alınıb. COMEX birjasında 2026-cı ilin dekabr fyuçerslərinin bir troya unsiyası 0,6 faiz ucuzlaşaraq 4 357,7 ABŞ dollarına düşüb. Gümüşün dekabr fyuçersləri də 0,98 faiz azalaraq 65,77 dollar təşkil edib. Buna baxmayaraq, qiymətlərin hazırkı səviyyəsi qızıl bazarında tarixi baxımdan yüksək diapazonun qorunduğunu göstərir.

Son enişi yalnız qiymətli metallara olan tələbin zəifləməsi ilə izah etmək düzgün olmaz. Qızılın qiymətinə hazırda əsas təsir edən amillər arasında ABŞ dollarının məzənnəsi, Federal Ehtiyat Sisteminin faiz siyasəti və dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi xüsusi yer tutur. Son günlər ABŞ-da faizlərin yüksəldilməsi və gələcəkdə əlavə sərtləşdirmə ehtimallarının gündəmə gəlməsi dolları dəstəkləyib. Dollar möhkəmləndikdə isə ABŞ valyutasında qiymətləndirilən qızıl digər valyutalara sahib investorlar üçün bahalaşır və tələbə müəyyən təzyiq yaranır. Reuters də son qızıl enişini güclənən dollar və ABŞ-da faiz artımı gözləntiləri ilə əlaqələndirib.

Burada qızılın istiqrazlarla rəqabəti də mühüm rol oynayır. Qızıl faiz gəliri gətirməyən aktiv olduğundan ABŞ xəzinə istiqrazlarının gəlirliliyi yüksəldikdə investorların alternativ gəlir imkanları artır. Əksinə, istiqraz gəlirliliklərinin azalması qızılın nisbi cəlbediciliyini yüksəldə bilər. Sentyabrın 21-də ABŞ-ın 10 illik xəzinə istiqrazlarının gəlirliliyinin 4,95 faizə enməsi fonunda qızıl əvvəlki itkilərindən sonra müəyyən sabitlik göstərib. Bu qarşılıqlı əlaqə qiymətli metal bazarının monetar siyasətə nə qədər həssas olduğunu göstərir.

Qızıl bazarında digər mühüm amil inflyasiyanın gözləntiləridir. Neft qiymətlərinin aşağı düşməsi enerji xərclərindən qaynaqlanan inflyasiya təzyiqini zəiflədə bilər. Bu isə mərkəzi bankların faizləri daha yüksək səviyyədə saxlamaq ehtiyacını müəyyən qədər azalda bilər. Son günlər neft qiymətlərinin kəskin geriləməsi də qızılın hərəkətinə təsir edən amillərdən biri olub. Lakin burada maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, neftin ucuzlaşması bir tərəfdən inflyasiya riskini azaldaraq qızıl üçün təzyiq yaradır, digər tərəfdən isə faiz artımı gözləntilərinin zəifləməsi vasitəsilə qiymətli metalı dəstəkləyə bilər. Buna görə bazarda eyni faktor müxtəlif kanallarla fərqli təsir yarada bilir.

Qızılın uzunmüddətli dinamikasında mərkəzi bankların alışları və investisiya tələbi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dünya Qızıl Şurasının məlumatına görə, 2026-cı ilin avqustunda qızılın qiyməti 13 faiz yüksələrək ayı 4 563 dollar səviyyəsində başa vurub və bu, son 25 ildən artıq dövrdə ən güclü aylıq nəticələrdən biri olub. Təşkilat bu yüksəlişdə qızıl ETF-lərinə axınları, fyuçers bazarındakı aktivliyi və dolların zəifləməsini əsas amillər sırasında göstərir. Bu məlumat qısamüddətli enişlərin daha geniş bazar dinamikası daxilində qiymətləndirilməsinin vacibliyini göstərir.

Gümüşün də eyni sessiyada ucuzlaşması qiymətli metalların ümumi makroiqtisadi şərtlərə həssaslığını nümayiş etdirir. Bununla belə, qızıl və gümüşün bazar strukturu tam eyni deyil. Qızıl daha çox investisiya və ehtiyat aktivi kimi qəbul edilərkən, gümüşün sənaye tətbiqləri geniş olduğundan onun qiymətinə qlobal istehsal, texnologiya və sənaye tələbi də ciddi təsir göstərir. Buna görə hər iki metalın eyni istiqamətdə hərəkəti onların bütün qiymət dinamikasının eyni səbəblərlə formalaşdığı anlamına gəlmir.

Azərbaycan baxımından qızıl bazarındakı dəyişikliklərin birbaşa təsirindən daha çox, qlobal maliyyə bazarlarında risklərin necə bölüşdürülməsi əhəmiyyət daşıyır. Qızılın yüksək qiyməti qlobal investorların təhlükəsiz aktivlərə tələbinin və bazarlardakı qeyri-müəyyənliyin mühüm göstəricilərindən biri olaraq qalır. Eyni zamanda qiymətli metalın qiymətindəki dəyişmələr dünya bazarlarında dollar, faiz dərəcələri və inflyasiya gözləntilərinin necə formalaşdığını izləmək üçün əlavə indikator rolunu oynayır.

Beləliklə, COMEX-də dekabr fyuçerslərinin 4 357,7 dollaradək enməsi qızıl bazarında yeni və kəskin istiqamət dəyişikliyindən çox, yüksək volatillik şəraitində növbəti qiymət korreksiyası kimi qiymətləndirilə bilər. Qarşıdakı mərhələdə bazarın əsas diqqəti ABŞ-ın faiz siyasətinə, dolların dinamikasına, istiqraz gəlirliliklərinə, inflyasiya göstəricilərinə və geosiyasi risklərə yönələcək. Qızılın qiymətinin bundan sonrakı hərəkəti də məhz bu amillərin hansı istiqamətdə dəyişəcəyindən asılı olacaq.

Nuray,
AzNews.az