Ağdam–Xankəndi dəmir yolu Qarabağın iqtisadi imkanlarını genişləndirir - ŞƏRH

Ağdam–Xankəndi dəmir yolu xəttinin bərpasında işlərin sürətlənməsi Qarabağın nəqliyyat infrastrukturunun formalaşdırılmasında növbəti mühüm mərhələdir. Hazırda layihələndirmənin 90 faizi, tikinti işlərinin isə 48 faizi tamamlanıb. Ümumi uzunluğu 30,8 kilometr olan xətt üzrə 130 mühəndis qurğusunun yaradılması, Əsgəran və Xocalı stansiyalarının, həmçinin Xankəndi Dəmir Yolu və Avtovağzal Kompleksinin istifadəyə verilməsi nəzərdə tutulur.

Bu layihənin əhəmiyyəti yalnız iki məntəqəni dəmir yolu ilə birləşdirməkdən ibarət deyil. Xətt Ağdam istiqamətində artıq formalaşan nəqliyyat şəbəkəsinin Xankəndiyə qədər genişləndirilməsini təmin etməklə Qarabağda məskunlaşma, iqtisadi fəaliyyət və xidmətlər arasında daha sıx əlaqə yarada bilər. 2025-ci il avqustun 30-dan Bakı–Ağdam–Bakı marşrutu üzrə sərnişin daşımalarının bərpası da bu nəqliyyat zəncirinin əsas mərhələlərindən birini formalaşdırıb.

İqtisadi baxımdan dəmir yolunun üstünlüyü onun yalnız sərnişin daşımalarına xidmət etməməsidir. Azərbaycanın nəqliyyat sistemində dəmir yolu xüsusilə iri həcmli və uzunməsafəli yüklərin daşınmasında mühüm rol oynayır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ildə nəqliyyat dəhlizləri üzrə dəmir yolu ilə 14,26 milyon ton yük daşınıb və bunun 46,2 faizi tranzit yüklərin payına düşüb. Bu göstəricilər dəmir yolu infrastrukturunun ölkənin daha geniş logistika sistemindəki iqtisadi rolunu nümayiş etdirir.

Ağdam–Xankəndi xəttinin regional əhəmiyyəti isə onun digər bərpa olunan dəmir yolu xətləri ilə inteqrasiyası ilə daha da artır. Yevlax–Bərdə xəttinin yenidən qurulması ilə Yevlaxdan Xankəndiyə qədər fasiləsiz dəmir yolu bağlantısının formalaşdırılması nəzərdə tutulur. Beləliklə, ayrı-ayrı infrastruktur layihələri vahid nəqliyyat şəbəkəsinin elementlərinə çevrilir. Bu yanaşma nəqliyyat xərclərinin optimallaşdırılması, sərnişin axınının genişləndirilməsi və regionda biznes fəaliyyətinin logistika imkanlarının yaxşılaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.

Qarabağda yeni yaşayış məntəqələrinin və iqtisadi fəaliyyət zonalarının inkişafı fonunda nəqliyyat əlçatanlığı ayrıca iqtisadi faktor kimi çıxış edir. Sürətli və etibarlı dəmir yolu əlaqəsi insanların regiona səfərlərini asanlaşdırmaqla yanaşı, əmək bazarının genişlənməsinə, xidmət sektorunun inkişafına və yerli istehsalın daha böyük bazarlara çıxışına şərait yarada bilər. Xankəndidə dəmir yolu və avtovağzal funksiyalarının vahid kompleksdə birləşdirilməsi isə müxtəlif nəqliyyat növləri arasında əlaqələndirməni gücləndirə bilər.

Qlobal təcrübədə də regionların iqtisadi inteqrasiyasında nəqliyyat infrastrukturunun rolu yalnız daşınma müddətinin azalması ilə ölçülmür. Dəmir yolu yeni logistika mərkəzlərinin yaranmasına, anbar və xidmət sektorunun genişlənməsinə, istehsalçıların bazarlara çıxış imkanlarının artmasına təsir göstərir. Azərbaycanın nəqliyyat sektorunda da bu istiqamətdə artım müşahidə olunur. 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında ölkədə nəqliyyat və anbar təsərrüfatı xidmətlərinin real ifadədə 8,7 faiz artması, yük daşımalarının isə 3 faiz yüksələrək 162,7 milyon tona çatması logistika sektorunun iqtisadi aktivliyinin genişləndiyini göstərir.

Layihənin növbəti mərhələsində əsas məsələ tikintinin başa çatdırılması ilə yanaşı, xəttin mövcud nəqliyyat şəbəkəsi ilə səmərəli inteqrasiyasının təmin edilməsidir. Sərnişin tələbatı, hərəkət qrafikləri, yük potensialı və stansiyaların ətrafında formalaşacaq iqtisadi fəaliyyət bir-birini tamamladıqda dəmir yolunun iqtisadi effekti daha geniş olacaq. Bu baxımdan Ağdam–Xankəndi xətti ayrıca infrastruktur obyekti deyil, Qarabağın nəqliyyat, məskunlaşma və iqtisadi inkişaf proseslərini birləşdirən daha böyük sistemin mühüm hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Nuray,
AzNews.az