ABŞ və Rusiya arasında nüvə silahlarını məhdudlaşdıran Yeni START müqaviləsi başa çatdı

ABŞ və Rusiya arasında 2010-cu ildə imzalanmış və "Yeni START" kimi tanınan Strateji Hücum Silahlarının Azaldılması Müqaviləsi (SATT) 2026-cı ilin fevral ayında müddəti bitdi. Müqavilənin müddəti bitdikdən sonra iki ölkə arasında nüvə silahlarına nəzarət sahəsində əməkdaşlıq faktiki olaraq dayandırılıb. Nəticədə, heç bir tərəf strateji nüvə arsenallarının ölçüsünə dair heç bir beynəlxalq məhdudiyyətə məruz qalmayacaq.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi Antonio Quterreş müqavilənin ləğvini "beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün ciddi dönüş nöqtəsi " adlandırıb. Quterreş ABŞ və Rusiyanı yeni silah nəzarəti müqaviləsi üzrə dərhal danışıqlar aparmağa çağırıb.

Quterreş hər iki liderin nəzarətsiz nüvə silahının yayılmasının qarşısının alınmasının vacibliyini dilə gətirməsini alqışladığını və bu yanaşmanın konkret addımlarla dəstəklənməli olduğunu vurğuladığını bildirib.

Yeni START Müqaviləsi, nüvə silahlarının nəzarətsiz yayılmasının qarşısını almaqla yanaşı, tərəflərə qarşılıqlı nəzarət və şəffaflıq təklif etdi. Müqavilə sayəsində ABŞ və Rusiya bir-birinin hərbi niyyətlərini səhv şərh etmək riskini azaldıb. Müqavilənin ləğvi ilə bu etimad yaradan mexanizmlər də deaktiv edilib.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, mövcud şəraitdə Yeni START Müqaviləsinin iştirakçısı olan ölkələr müqavilə çərçivəsində öhdəliklərinə və bəyannamələrinə bağlı deyillər. Bəyanatda əlavə edilib ki, Rusiya milli təhlükəsizliyini təhdid edən hadisələrə qarşı hərbi-texniki tədbirlər görməyə hazırdır və müvafiq şərtlər yaranarsa, bərabərlik və qarşılıqlı fayda əsasında siyasi və diplomatik dialoqa açıqdır.

Təhlükəsizlik mütəxəssisləri xəbərdarlıq edirlər ki, müqavilənin ləğvi, xüsusən də Çinin nüvə silahlarının istehsalını sürətləndirməsi fonunda yeni qlobal silahlanma yarışına səbəb ola bilər. ABŞ administrasiyası gələcək silahlara nəzarət sazişinin Çini əhatə etməli olduğunu iddia edir, Rusiya isə Fransa və Böyük Britaniya kimi Avropa nüvə güclərinin də yeni çərçivəyə daxil edilməli olduğunu bildirib.

Mövsüm,

AzNews.az