Türkiyədən taxıl və yağlı toxumlar idxalı - ŞƏRH

Ötən il Azərbaycan ilə Türkiyə arasında taxıl, paxlalılar, yağlı toxumlar və bu məhsullardan hazırlanan məmulatlar üzrə ticarət dövriyyəsi artım meyli nümayiş etdirib. Türkiyə İxracatçılar Məclisinin məlumatına əsasən, 2025-ci ildə Azərbaycan Türkiyədən 176,82 milyon ABŞ dolları dəyərində sözügedən məhsullar idxal edib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 8,2 faiz çoxdur. Təkcə dekabr ayında idxalın 15,92 milyon ABŞ dollarına çatması və illik müqayisədə 6,6 faiz artım göstərməsi ilin sonuna doğru tələbatın sabit qaldığını ortaya qoyur.

Bu göstəricilər qlobal ərzaq bazarındakı dəyişkənlik fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Son illər taxıl və yağlı toxumlar bazarı iqlim riskləri, geosiyasi gərginliklər və logistika xərclərinin artması səbəbindən daha həssas mərhələyə keçib. Bir çox ölkələr üçün ərzaq təhlükəsizliyi prioritet məsələyə çevrildiyi üçün idxal axınları daha çox etibarlı və coğrafi baxımdan yaxın bazarlara yönəlir. Azərbaycan üçün Türkiyə bu baxımdan strateji təchizatçı rolunu qoruyur və idxalın artımı məhz bu reallıqla uzlaşır.

Türkiyənin ümumi ixrac göstəriciləri də bu məhsul qrupunda qlobal tələbatın hələ də yüksək olduğunu göstərir. Ötən il Türkiyənin taxıl, paxlalılar, yağlı toxumlar və onların məhsulları üzrə ixracı 4 faiz artaraq 12,367 milyard ABŞ dollarına çatıb. Dekabr ayında isə ixracın 1,208 milyard ABŞ dolları səviyyəsində formalaşması illik müqayisədə 7,2 faizlik artımı əks etdirir. Bu dinamika Türkiyənin aqro-sənaye məhsulları üzrə beynəlxalq bazarlarda mövqeyini qoruduğunu nümayiş etdirir.

Eyni zamanda, Türkiyədən ən çox idxal edən ölkələrin strukturunda dəyişikliklər də diqqət çəkir. Ən böyük idxalçı olan İraqda tədarükün 18,2 faiz azalması fonunda ABŞ və Suriyaya ixracın müvafiq olaraq 36,4 və 35,4 faiz artması qlobal bazarda tələbatın regionlar üzrə yenidən bölüşdürüldüyünü göstərir. Bu mənzərə göstərir ki, Türkiyə ixracı təkcə ənənəvi bazarlardan asılı deyil və çevik şəkildə yeni istiqamətlərdə mövqelərini gücləndirir.

Azərbaycanın Türkiyədən idxalının artmasını daxili bazar prizmasından qiymətləndirdikdə, bu tendensiya yerli istehsal imkanları ilə yanaşı, emal sənayesinin və heyvandarlıq sektorunun xammal tələbatı ilə əlaqələndirilə bilər. Taxıl və yağlı toxumlar yalnız birbaşa istehlak məhsulu deyil, həm də un, yem və yağ istehsalının əsas bazasını təşkil edir. Bu baxımdan idxal həcmlərinin artması ərzaq zəncirinin bütün mərhələlərində sabitliyin qorunmasına yönəlmiş iqtisadi yanaşma kimi dəyərləndirilə bilər.

Qlobal təcrübə göstərir ki, ərzaq məhsulları üzrə idxalın artması hər zaman istehsalın zəifləməsi anlamına gəlmir. Əksinə, bir çox ölkələrdə bu, daxili istehsalı tamamlayan və mövsümi riskləri azaldan mexanizm kimi çıxış edir. Azərbaycan üçün Türkiyədən taxıl və yağlı toxumlar idxalının artması da daha çox təchizat təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və bazar balansının qorunması kontekstində qiymətləndirilir.

Azərbaycan-Türkiyə arasında taxıl, paxlalılar və yağlı toxumlar üzrə ticarət əlaqələri qlobal ərzaq bazarındakı qeyri-müəyyənlik fonunda daha sabit və funksional xarakter alır. İdxalın artması daxili tələbatın təmininə, Türkiyənin ixrac potensialının genişlənməsi isə regional ərzaq ticarətində qarşılıqlı asılılığın dərinləşməsinə xidmət edir. Bu model iki ölkə arasında aqrar sahədə formalaşan uzunmüddətli əməkdaşlığın iqtisadi əsaslarını möhkəmləndirən amil kimi çıxış edir.

Aznews.az