Mebel sənayesində standartlaşma: Rəqabət, təhlükəsizlik və ixrac potensialı - ŞƏRH

Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutunun nəzdində “Mebel sənayesi məhsulları” üzrə Texniki Komitənin növbəti onlayn iclası ölkədə mebel istehsalının tənzimlənməsi və keyfiyyət infrastrukturunun gücləndirilməsi baxımından diqqətçəkən mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər. İclasda dövlət qurumları, sahibkarlıq subyektləri və sahə assosiasiyalarının iştirakı, xüsusən də qatlanan mebellərin təhlükəsizliyi və material standartları üzrə yeni dövlət standartlarının hazırlanması təşəbbüsü, mebel bazarında institusional yanaşmanın dərinləşdiyini göstərir.

Qlobal miqyasda mebel sənayesi yalnız dizayn və istehsal həcmi ilə deyil, təhlükəsizlik və material keyfiyyəti standartları ilə rəqabət aparır. Avropa İttifaqında EN və ISO standartları çərçivəsində qatlanan və transformasiya olunan mebellər üçün mexaniki davamlılıq, yüklənmə həddi və istifadəçi təhlükəsizliyi üzrə konkret tələblər mövcuddur. Bu tələblər istehsalçı üçün əlavə xərclər yaratsa da, bazara çıxış imkanlarını genişləndirir. Məsələn, Eurostat məlumatlarına görə, Aİ-də mebel sektorunun illik dövriyyəsi 130 milyard avronu ötür və bu bazara daxil olmaq üçün texniki uyğunluq əsas şərtlərdən biridir.

Azərbaycan kontekstində mebel istehsalı əsasən daxili tələbatın ödənilməsinə yönəlsə də, son illərdə regional ixrac imkanları gündəmə gəlir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, ölkədə mebel istehsalının həcmi son beş ildə artım nümayiş etdirib və bu artım əsasən kiçik və orta müəssisələrin hesabına formalaşıb. Bu mərhələdə standartlaşdırmanın institusional əsasda aparılması bazarda keyfiyyət fərqlərinin azaldılmasına, istehlakçı etimadının güclənməsinə və qeyri-rəsmi istehsalın payının tədricən daralmasına xidmət edir.

Qatlanan mebellər və tekstil materialları üzrə dövlət standartlarının hazırlanması təsadüfi seçim deyil. Qlobal statistikaya görə, məişət mebelləri ilə bağlı istehlakçı şikayətlərinin əhəmiyyətli hissəsi məhz mexaniki qüsurlar, dayanıqlıq problemləri və istifadə zamanı yaranan təhlükəsizlik riskləri ilə bağlıdır. ABŞ-da Consumer Product Safety Commission-in məlumatları göstərir ki, hər il minlərlə xəsarət qeyri-standart mebel konstruksiyaları ilə əlaqələndirilir. Bu baxımdan, AZSTAND/TK 14 çərçivəsində təhlükəsizlik yönümlü standartların qəbul edilməsi yalnız keyfiyyət göstəricisi deyil, həm də sosial məsuliyyət elementi kimi çıxış edir.

Digər tərəfdən, mebeldə istifadə olunan parça və dəri materiallarına dair normativlərin formalaşdırılması ekoloji və sağlamlıq aspektlərini ön plana çıxarır. Avropa bazarında formaldehid emissiyası, yanğın təhlükəsizliyi və allergen riskləri ilə bağlı tələblər getdikcə sərtləşir. Azərbaycan istehsalçılarının bu tendensiyaları əvvəlcədən nəzərə alması, gələcəkdə ixrac yönümlü strategiyaların daha az risklə reallaşdırılmasına imkan verə bilər. Standartlaşdırma bu mərhələdə təkcə məhdudlaşdırıcı mexanizm deyil, həm də istehsal proseslərinin optimallaşdırılması üçün yol xəritəsi rolunu oynayır.

Texniki komitənin fəaliyyətinə sahibkarlıq subyektlərinin cəlb olunması bazar reallıqları ilə normativ tələblər arasında balansın qorunmasına xidmət edir. Qlobal təcrübə göstərir ki, standartlar yalnız dövlət təşəbbüsü ilə deyil, sənaye nümayəndələrinin aktiv iştirakı ilə formalaşdıqda daha effektiv və tətbiqolunan olur. Almaniya və İtaliya kimi mebel istehsalında aparıcı ölkələrdə standartlaşdırma proseslərinin assosiasiyalarla birgə həyata keçirilməsi, sektorda innovasiyaların ləngiməsinin qarşısını alır.

Nəticə etibarilə, “Mebel sənayesi məhsulları” üzrə Texniki Komitənin fəaliyyəti qısa müddətdə inzibati yenilik kimi görünsə də, orta və uzunmüddətli perspektivdə bazarın strukturlaşması, istehlakçı təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və ixrac potensialının artırılması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Qlobal mebel bazarında rəqabət getdikcə daha çox standartlar üzərindən formalaşdığı bir şəraitdə, Azərbaycanın bu istiqamətdə atdığı addımlar sənayenin davamlı inkişafı üçün zəruri institusional baza yaradır.

Aznews.az