Azərbaycanın heyvan yemləri ixracı yüksəlişdədir - ŞƏRH

Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın bitki mənşəli heyvan yemləri ixracında kəskin artım qeydə alınıb. Statistik göstəricilərə əsasən, 47 min tondan artıq məhsul ixrac olunub və bu, həm dəyər, həm də həcm baxımından əvvəlki illə müqayisədə ciddi yüksəliş deməkdir. Xüsusilə Türkiyə, Tacikistan, Gürcüstan, İraq və İran bazarlarında artan tədarüklər Azərbaycanın bu seqmentdə regional ticarət mövqeyinin möhkəmləndiyini göstərir.

Qlobal miqyasda son illər heyvandarlıq sektorunda yem təminatı strateji məsələ kimi ön plana çıxıb. FAO və OECD-nin hesabatlarında qeyd olunur ki, iqlim dəyişiklikləri, taxıl bazarlarında volatillik və logistika xərclərinin artması fonunda bir çox ölkələr regional və alternativ tədarük mənbələrinə üstünlük verməyə başlayıb. Azərbaycan kimi kənd təsərrüfatı potensialı olan ölkələr üçün bu şərait yeni ixrac imkanları yaradır. Bitki tullantıları, kəpəklər və digər emal qalıqları əsasında istehsal olunan heyvan yemləri həm maya dəyərinə, həm də daşınma baxımından rəqabət üstünlüyü təmin edir.

Statistikada diqqət çəkən əsas məqam ixrac coğrafiyasının genişlənməsidir. Tacikistana tədarüklərin sıfırdan başlayaraq qısa müddətdə əhəmiyyətli həcmə çatması Mərkəzi Asiya bazarlarında yem çatışmazlığının artdığını göstərir. Türkiyə bazarında isə sabit və artan tələb Azərbaycanın məhsullarının keyfiyyət və qiymət baxımından rəqabətə davamlı olduğunu təsdiqləyir. Gürcüstanla ticarətdə müəyyən azalma müşahidə olunsa da, bu, ümumi ixrac dinamikasına mənfi təsir göstərmir və daha çox bazar daxili balanslaşma ilə izah olunur. İraq və İran istiqamətində artım isə Yaxın Şərq regionunda yem tədarükü üzrə alternativ mənbələrə ehtiyacın yüksəldiyini göstərən tendensiya ilə üst üstə düşür.

İqtisadi baxımdan bu artım təkcə ixrac gəlirləri ilə məhdudlaşmır. Heyvan yemləri istehsalı kənd təsərrüfatı emalı zəncirində əlavə dəyərin formalaşmasına xidmət edir. Taxıl emalı, un dəyirmanları və yağ istehsalı kimi sahələrdə yaranan bitki qalıqlarının ixraca yönəldilməsi tullantıların iqtisadi resursa çevrilməsi deməkdir. Bu yanaşma Avropa İttifaqında geniş tətbiq olunan dövri iqtisadiyyat modelinə uyğun gəlir və kənd təsərrüfatında səmərəliliyin artmasına töhfə verir.

Bununla yanaşı, qlobal bazarlarda heyvan yemlərinə tələbatın artması risk faktorlarını da gündəmə gətirir. İxracın sürətlə böyüməsi daxili bazarda qiymət balansının qorunmasını və heyvandarlıq sektorunun yem təminatının davamlılığını tələb edir. Bu səbəbdən ixracla daxili istehlak arasında optimal tarazlığın saxlanılması mühüm iqtisadi prioritet olaraq qalır. Bir sıra ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, ixrac yönümlü artım paralel olaraq məhsuldarlığın yüksəldilməsi və yeni istehsal güclərinin yaradılması ilə müşayiət olunmalıdır.

Mövcud tendensiyalar göstərir ki, Azərbaycanın heyvan yemləri ixracı regional bazarlarla məhdudlaşmayaraq daha geniş coğrafiyalara çıxmaq potensialına malikdir. Qlobal ərzaq təhlükəsizliyi çağırışları, heyvandarlıq məhsullarına artan tələbat və xammal bazarlarında qeyri-sabitlik bu istiqamətdə imkanları gücləndirir. Statistik artım təsadüfi deyil, daha çox struktur dəyişikliklərin və bazar tələblərinə uyğunlaşmanın nəticəsidir. Bu isə yaxın illərdə aqrar ixrac portfelində heyvan yemlərinin payının artacağını göstərən obyektiv iqtisadi meyldir.

Aznews.az