Azərbaycanın qiymətli kağızlar bazarı niyə kiçilib? - ŞƏRH

2025-ci ildə Azərbaycanın qiymətli kağızlar bazarında əməliyyatların həcmi 64,45 milyard manat təşkil edib ki, bu da əvvəlki ilə nisbətən 11,1 faiz azalma deməkdir. İllik göstəricinin 8 milyard manatdan çox hissəsi ilkin bazarda, qalan 56,4 milyard manatdan çox hissəsi isə təkrar bazarda həyata keçirilib. Əqdlərin sayı isə ciddi şəkildə azalıb: 30 916 əqd bağlanıb ki, bu, ötən ilə nisbətən 57,2 faiz azdır. Bazarda əməliyyatların böyük payını repo əməliyyatları təşkil etsə də, dövlət və korporativ qiymətli kağızlar üzrə əqdlərin strukturu dəyişib.

Analitik baxımdan, qiymətli kağızlar bazarındakı azalmanın bir neçə səbəbi var. İlk növbədə, ilkin bazarda əqdlərin 91,65 faiz azalma göstərməsi, yeni emissiyaların həcminin azaldığını və investorların ilkin bazarda aktiv iştirakının zəiflədiyini göstərir. Bu, həmçinin korporativ və dövlət istiqrazlarına marağın dəyişməsi ilə bağlıdır: dövlət qiymətli kağızlarının əməliyyat həcmi 35,8 faiz artsa da, bağlanmış əqdlərin sayı 54,4 faiz azalıb, bu da əməliyyatların daha iri məbləğlər üzərində icra edildiyini göstərir. Repo əməliyyatlarının payının həcmi yüksək olsa da, 16,9 faiz azalma və bağlanmış əqdlərin 19 faiz azalması likvidliyin bir qədər zəiflədiyini təsdiqləyir.

Qlobal təcrübədə belə tendensiyalar investisiya bazarlarında faiz dərəcələrinin dəyişməsi, likvidlik ehtiyacları və risk səviyyələrinin yenidən qiymətləndirilməsi ilə əlaqələndirilir. Mərkəzi bankların pul siyasətindəki dəyişikliklər, xüsusilə faiz dərəcələrinin və likvidlik əməliyyatlarının şərtləri, bazarda əməliyyatların həcminə birbaşa təsir göstərir. Azərbaycanda da qiymətli kağızlar bazarının strukturunda təkrar bazarın üstünlük təşkil etməsi, investorların daha çox mövcud aktivlər üzərində spekulyativ və portfel əməliyyatlarına üstünlük verdiyini göstərir.

Nəticə etibarilə, bazarda əməliyyat həcminin azalması və əqdlərin sayının düşməsi həm yerli, həm də xarici investorların davranışlarındakı dəyişikliklərlə bağlıdır. Eyni zamanda, bazarın daha likvid və səmərəli idarə olunması, repo əməliyyatlarının yüksək payı, dövlət istiqrazlarının bazara çıxışı və korporativ aktivlərin idarə olunması üzrə yeni mexanizmlərin tətbiqi bu sahənin gələcəkdə sabitliyinə və inkişafına zəmin yaradır. Bu tendensiyalar, həmçinin qiymətli kağızlar bazarının strateji rolunu gücləndirir və maliyyə sektorunun inkişafına davamlı töhfə verir.

AzNews.az