Axtarış sistemləri bazarında konsentrasiya dərinləşir - ŞƏRH

Yanvar ayında açıqlanan son statistika göstərir ki, Azərbaycanda axtarış sistemləri bazarında Google dominant mövqeyini daha da möhkəmləndirib. Bütün platformalar üzrə onun bazar payı 85,9 faizə yüksəlib ki, bu da həm aylıq, həm də illik müqayisədə artım deməkdir. Eyni zamanda, Yandex başda olmaqla digər alternativ platformaların payında ardıcıl azalma qeydə alınıb. Bu mənzərə ölkədə rəqəmsal davranışların hansı istiqamətdə formalaşdığını aydın şəkildə ortaya qoyur.

Google-un mövqeyinin güclənməsi ilk növbədə ekosistem üstünlüyü ilə izah olunur. Qlobal miqyasda Google axtarış, xəritə, video, elektron poçt və mobil əməliyyat sistemi kimi bir-birini tamamlayan xidmətlər üzərindən istifadəçi davranışlarını vahid mühitdə cəmləşdirir. Azərbaycanda da Android əməliyyat sisteminin geniş yayılması Google-un mobil axtarışlarda üstünlüyünü struktur xarakterli üstünlüyə çevirir. Statistikanın həm aylıq, həm də illik artım göstərməsi bu asılılığın artıq sabit vərdiş mərhələsinə keçdiyini göstərir.

Yandex-in bazar payının 12,52 faizə enməsi və iki aydır davam edən geriləmə isə regional platformaların mövqeyinin zəiflədiyini göstərir. Qlobal trendlərdə də müşahidə olunur ki, istifadəçilər lokal axtarış sistemlərindən daha çox universal və süni intellektlə zənginləşdirilmiş platformalara yönəlir. Google-un axtarış nəticələrində generativ AI elementlərini genişləndirməsi, vizual və səsli axtarışı inteqrasiya etməsi bu prosesi daha da sürətləndirir. Yandex-in əsas üstünlüyü olan regional kontent və dil adaptasiyası isə artıq təkbaşına bazar payını qorumaq üçün kifayət etmir.

Bing-in payının 1 faiz ətrafında qalması və cüzi dəyişikliklər göstərməsi onun bazarda daha çox tamamlayıcı rol oynadığını göstərir. Qlobal səviyyədə Bing əsasən Microsoft ekosistemi, xüsusilə korporativ istifadə və Copilot inteqrasiyası üzərindən mövqeyini qorumağa çalışır. Azərbaycanda isə bu model kütləvi istifadəçi davranışına hələlik ciddi təsir göstərə bilmir. Oxşar vəziyyət DuckDuckGo və Yahoo üçün də keçərlidir. Məxfilik yönümlü yanaşma və ya nostalji brend tanınması bu platformalara məhdud auditoriya qazandırsa da, geniş bazar payı formalaşdırmaq üçün yetərli olmur.

Bu göstəricilər təkcə platformalararası rəqabəti deyil, həm də informasiyaya çıxış vərdişlərinin dəyişdiyini əks etdirir. Qlobal miqyasda axtarış sistemləri artıq sadəcə link təqdim edən alətlər deyil, istifadəçiyə hazır cavab verən, konteksti anlayan və davranışı proqnozlaşdıran texnoloji mühitlərə çevrilir. Google-un bazar payındakı artım da məhz bu transformasiyanın nəticəsidir. Alternativ platformalar isə ya ixtisaslaşmış sahələrə yönəlməli, ya da texnoloji fərqlilik yaratmadan bazarda mövqelərini qorumaqda çətinlik çəkəcək.

Mövcud dinamika onu göstərir ki, yaxın perspektivdə Azərbaycanda axtarış sistemləri bazarında kəskin struktur dəyişikliyi gözlənilmir. Əksinə, lider platformanın payının tədricən artması və digər oyunçuların daha dar seqmentlərə sıxışması ehtimalı daha real görünür. Bu proses həm rəqəmsal reklam bazarına, həm də kontent istehsalçıların strategiyalarına birbaşa təsir edən əsas amillərdən biri olaraq qalacaq.

AzNews.az