Azərbaycan badamı regional bazarlarda mövqeyini gücləndirir - ŞƏRH

2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycandan xarici bazarlara badam ixracının kəskin artması aqrar ixrac strukturunda diqqətçəkən meyillərdən biri kimi ön plana çıxır. Rəsmi statistikaya əsasən, bu dövrdə 1 min 138 ton badam ixrac edilib və ixracın dəyəri 3,15 milyon ABŞ dollarına çatıb. Bu göstəricilər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həm həcm, həm də dəyər baxımından ciddi artımı əks etdirir və Azərbaycanın kənd təsərrüfatı məhsullarının regional bazarlarda mövqeyinin möhkəmləndiyini göstərir.

Rəqəmlərin strukturuna baxdıqda ixracın əsas hissəsinin bir neçə ölkə üzərində cəmləşdiyi aydın görünür. Özbəkistan bu dövrdə Azərbaycan badamının əsas alıcısı olaraq qalır və ümumi ixrac dəyərinin təxminən yarısına yaxın hissəsini formalaşdırır. Bu fakt Orta Asiya bazarlarında bitki yağları və quru meyvələrə tələbin artması, həmçinin region ölkələri arasında logistika xərclərinin nisbətən aşağı olması ilə izah olunur. Rusiyaya ixracın dəyər və kəmiyyət baxımından dəfələrlə artması isə bu bazarda idxalın qismən diversifikasiya olunması və alternativ təchizatçılara marağın yüksəlməsi fonunda baş verir. Türkiyəyə satışların azalması isə həmin ölkənin öz daxili istehsal potensialının artması və qiymət rəqabətinin sərtləşməsi ilə əlaqələndirilə bilər.

Qlobal kontekstdə badam bazarına nəzər saldıqda əsas istehsalçıların ABŞ, İspaniya və Avstraliya olduğu görünür. Son illər iqlim dəyişiklikləri, su resurslarının məhdudlaşması və istehsal xərclərinin artması bu ölkələrdə məhsuldarlığa təsir göstərir. Nəticədə bazarda qiymət dalğalanmaları müşahidə olunur və alternativ mənbələrə maraq artır. Azərbaycan üçün bu vəziyyət regional səviyyədə nisbi üstünlük yaradır. Yerli istehsalın hələ qlobal bazarı formalaşdıracaq miqyasda olmamasına baxmayaraq, yaxın və orta məsafəli bazarlarda çevik təchizat imkanları və məhsulun təbii xüsusiyyətləri rəqabət qabiliyyətini yüksəldir.

İxracın coğrafiyasının genişlənməsi və yeni bazarlara çıxış Azərbaycanın aqrar sektorunda dəyər zəncirinin tədricən dərinləşdiyini göstərir. İtaliya və Gürcüstan kimi bazarlara ilk dəfə badam tədarükünün həyata keçirilməsi məhsulun Avropa və Qafqaz bazarlarında tanınması baxımından mühüm mərhələ hesab edilə bilər. Bu istiqamətdə keyfiyyət standartlarına uyğunluq, emal və qablaşdırma imkanlarının inkişafı ixracın davamlılığı üçün əsas şərtlərdən biridir.

Mövcud dinamika onu göstərir ki, badam ixracındakı artım təkcə qısa müddətli qiymət üstünlükləri ilə izah olunmur. Regional tələbin sabitləşməsi, logistika marşrutlarının optimallaşması və istehsal sahələrinin mərhələli şəkildə genişlənməsi bu tendensiyanın davamlı xarakter daşıya biləcəyinə işarə edir. Eyni zamanda ixracın bir neçə bazarda cəmləşməsi risk amili olaraq qalır və bu, gələcək mərhələdə satış coğrafiyasının daha balanslı şəkildə genişləndirilməsini aktuallaşdırır.

Ümumilikdə, badam ixracında müşahidə olunan artım Azərbaycanın qeyri neft ixracının şaxələndirilməsi strategiyasına uyğun gələn praktik nəticə kimi qiymətləndirilə bilər. Qlobal bazarda mövcud tendensiyalar və regional tələbin strukturu nəzərə alındıqda, məhsulun ixrac potensialının yaxın illərdə də qorunması üçün institusional və istehsal səviyyəsində ardıcıl yanaşmanın vacibliyi ön plana çıxır.

AzNews.az