Bakı üçün yeni su layihəsi: itkilərin azaldılması prioritetə çevrilir - ŞƏRH

Asiya İnkişaf Bankı Bakıya itkilərin minimuma endirilmiş şəkildə su sisteminin təchiz olunması layihəsi üzərində işləyir.

Aznews.az xəbər verir ki, bunu Asiya İnkişaf Bankının (ADB) Şəhər İnkişafı və Su Bölməsinin baş direktoru Norio Saito Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində "Xəzər regionunda iqlim dəyişikliyinə davamlı şəhərlər və icmalar Şəhər adaptasiyası üçün iqlim maliyyələşdirməsinin təmin edilməsi" adlı sessiyada deyib.

Onun sözlərinə görə, ADB Azərbaycan da daxil olmaqla, Xəzəryanı ölkələr üçün 3,5 milyard dollar həcmində vəsait ayırıb:

"Proqrama çirkli suların təmizlənməsi, su təchizatı sisteminin qurulması və sair aiddir. Hazırda üzərində işlənilən başqa layihələr də var. Çirkli suların təmizlənməsi üzrə qurğuların böyüdülməsi də nəzərdə tutulur".

Asiya İnkişaf Bankının Bakı üçün su itkilərinin minimuma endirilməsinə yönəlmiş yeni layihə üzərində işləməsi şəhər infrastrukturunda resurs səmərəliliyinin artıq strateji prioritetə çevrildiyini göstərir. Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu 13 çərçivəsində səsləndirilən bu açıqlama xüsusilə iqlim dəyişiklikləri və su təhlükəsizliyi məsələlərinin qlobal gündəmdə ön plana çıxdığı bir dövrdə diqqət çəkir.

Müasir şəhərlərdə su itkiləri ən ciddi infrastruktur problemlərindən biri hesab olunur. Beynəlxalq təcrübəyə əsasən, köhnə və qeyri-effektiv su şəbəkələri səbəbindən bəzi ölkələrdə içməli suyun 30-40 %-ə qədəri istehlakçıya çatmadan itirilir. Bu isə həm iqtisadi xərcləri artırır, həm də su ehtiyatları üzərində əlavə təzyiq yaradır.

Bakıda və digər iri şəhərlərdə əhali artımı, urbanizasiya və sənaye genişlənməsi su infrastrukturunun modernləşdirilməsini zəruri edir. Xüsusilə iqlim dəyişiklikləri fonunda su ehtiyatlarının idarə olunması artıq yalnız kommunal məsələ deyil, milli təhlükəsizlik və iqtisadi dayanıqlıq elementi kimi qiymətləndirilir.

ADB-nin ayırdığı 3,5 milyard dollarlıq regional proqramın çirkab suların təmizlənməsi və su təchizatı sistemlərini əhatə etməsi də bu baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Çirkli suların təkrar emalı və təmizlənməsi müasir şəhərlərdə su dövriyyəsinin optimallaşdırılması üçün əsas mexanizmlərdən biri hesab olunur. Bir sıra inkişaf etmiş ölkələr artıq sənaye və kənd təsərrüfatında təmizlənmiş suyun təkrar istifadəsini geniş şəkildə tətbiq edir.

Su itkilərinin azaldılması üçün rəqəmsal texnologiyalar da ön plana çıxır. “Smart water” sistemləri vasitəsilə boru xətlərində sızmalar real vaxt rejimində aşkarlanır, təzyiq balansı avtomatik idarə olunur və istehlak dinamikası analiz edilir. Bu texnologiyalar həm əməliyyat xərclərini azaldır, həm də su ehtiyatlarının daha səmərəli istifadəsinə imkan yaradır.

İqlim dəyişikliyi şəhər infrastrukturuna təzyiqi daha da artırır. Temperaturun yüksəlməsi və yağıntı rejiminin dəyişməsi bir çox regionda su çatışmazlığı riskini gücləndirir. Xəzər regionu da bu prosesdən təsirlənən ərazilərdən biri hesab olunur. Bu səbəbdən beynəlxalq maliyyə institutları son illərdə su və kanalizasiya layihələrinə ayırdıqları investisiyaları artırırlar.

Azərbaycan üçün də su təhlükəsizliyi uzunmüddətli inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərindən biridir. Son illərdə su anbarları, magistral xətlər və təmizləyici qurğular üzrə genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi ölkənin artan urbanizasiya və sənaye tələbatına uyğun infrastruktur formalaşdırmağa yönəlib.

Ekspertlərin fikrincə, gələcəkdə şəhərlərin dayanıqlılığı enerji qədər su idarəetməsinin keyfiyyəti ilə də ölçüləcək. Çünki urbanizasiya və iqlim dəyişiklikləri paralel şəkildə davam etdikcə su ehtiyatlarının effektiv idarə olunması iqtisadi və sosial sabitlik üçün əsas şərtlərdən birinə çevriləcək.

Ümumilikdə, ADB-nin Bakı üzrə yeni layihəsi şəhər infrastrukturunun daha dayanıqlı və səmərəli modelə keçidini əks etdirir. Su itkilərinin azaldılması və çirkab suların müasir üsullarla idarə olunması yaxın illərdə region ölkələri üçün əsas urbanizasiya prioritetlərindən biri olacaq.

Nuray, AzNews.az