- Toplum
- 12:34
- 840
Qadının maddi azadlığı ailəni gücləndirir, yoxsa...?
Qadının maddi azadlığı müasir ailə münasibətlərində yalnız gəlir məsələsi deyil, həm də qərarvermə, məsuliyyət bölgüsü və şəxsi müstəqilliklə bağlı amildir. Qadının öz gəlirinin olması ailədə maliyyə imkanlarını genişləndirə, gözlənilməz xərclər zamanı əlavə dayaq yarada və ailənin ümumi iqtisadi dayanıqlığını artıra bilər. Lakin bu üstünlüklərin münasibətlərə necə təsir etməsi ailədəki ünsiyyətdən, tərəflərin bir-birinə münasibətindən və maliyyə qərarlarının necə bölüşdürülməsindən asılıdır.
İki gəlirli ailələrdə maliyyə yükünün bölüşdürülməsi ailənin müəyyən xərclər qarşısında dayanıqlığını artıra bilər. Mənzil, təhsil, səhiyyə, gündəlik məişət və uşaqlarla bağlı xərclərin yalnız bir şəxsin gəlirindən asılı olmaması ailənin maliyyə risklərini azaltmağa kömək edir. Xüsusilə gəlirlərin qeyri-sabit olduğu dövrlərdə ikinci gəlir mənbəyi ailənin büdcəsində mühüm təhlükəsizlik yastığı yarada bilər.
Maddi müstəqilliyin başqa bir tərəfi qadının ailə daxilində qərarvermədə iştirak imkanlarıdır. Öz gəliri olan qadın şəxsi ehtiyaclarını yalnız həyat yoldaşının maliyyə imkanlarından asılı olmadan qarşılaya bilir. Bu, münasibətlərdə qarşılıqlı asılılığın tamamilə aradan qalxması deyil, iqtisadi asılılığın azalması deməkdir. Sağlam münasibətdə isə maliyyə müstəqilliyi tərəflərin bir-birindən uzaqlaşması yox, məsuliyyətlərin daha balanslı bölüşdürülməsi üçün imkan yarada bilər.
Bununla belə, qadının gəlir əldə etməsi ailədə bütün problemləri avtomatik həll etmir. Əksinə, tərəflərdən birinin digərinin gəlirini qəbul etməkdə çətinlik çəkməsi, ailə büdcəsinin necə idarə olunması barədə fikir ayrılıqları və ya ev işlərinin bölgüsünün dəyişməməsi əlavə gərginlik yarada bilər. Məsələn, qadın işlədiyi halda ev və uşaqla bağlı məsuliyyətlərin əvvəlki kimi yalnız onun üzərində qalması həm fiziki, həm də emosional yükü artıra bilər.
Burada əsas məsələ gəlirin kim tərəfindən əldə olunmasından daha çox ailə daxilində əmək və məsuliyyət bölgüsünün necə qurulmasıdır. Qadının işləməsi ailə gəlirini artırdığı halda ev təsərrüfatı və uşaqlarla bağlı öhdəliklərdə heç bir dəyişiklik baş vermirsə, maddi üstünlük digər sahədə yaranan əlavə yükü kompensasiya etməyə bilər. Əksinə, tərəflərin iş, məişət və valideynlik məsuliyyətlərini qarşılıqlı razılaşma əsasında bölüşdürməsi münasibətlərdə gərginliyi azalda bilər.
Maddi azadlığın psixoloji tərəfi də diqqətəlayiqdir. Öz gəlirinə sahib olmaq qadının gələcək planlarını daha sərbəst qurmasına, peşəkar bacarıqlarını inkişaf etdirməsinə və maliyyə qərarlarında daha fəal iştirak etməsinə imkan verir. Eyni zamanda, ailədə hər iki tərəfin öz maliyyə imkanlarını və ehtiyaclarını açıq şəkildə müzakirə etməsi münasibətlərdə etimadın qorunmasına kömək edə bilər.
Digər tərəfdən, maddi müstəqilliyi münasibətlərdə “kim daha çox qazanırsa, daha çox söz sahibidir” prinsipinə çevirmək ailə daxilində rəqabət yarada bilər. Gəlir fərqinin tərəflərdən birinin digərinə üstünlük göstərməsi üçün əsas kimi istifadə edilməsi münasibətlərin maliyyə əməkdaşlığından güc mübarizəsinə çevrilməsinə səbəb ola bilər. Ailə büdcəsində əsas məsələ yalnız gəlirin məbləği deyil, həmin vəsaitin ailənin ümumi məqsədləri üçün necə idarə olunmasıdır.
Müasir iqtisadi şəraitdə qadınların əmək bazarında iştirakının artması ailələrin maliyyə strukturunu da dəyişir. OECD-nin məlumatları göstərir ki, qadınların məşğulluğunun genişlənməsi ailələrin gəlir imkanlarına və ümumi iqtisadi rifaha əhəmiyyətli töhfə verə bilər. Lakin iş və ailə həyatının uzlaşdırılması üçün uşağa qulluq, çevik iş imkanları və ailə məsuliyyətlərinin balanslaşdırılması kimi amillər də mühüm rol oynayır.
Azərbaycan ailələri baxımından da məsələyə yalnız “qadın işləməlidir, yoxsa yox?” sualı ilə yanaşmaq kifayət deyil. Daha praktik sual ailədə hər iki tərəfin iqtisadi fəaliyyətinin, məişət öhdəliklərinin və uzunmüddətli maliyyə məqsədlərinin necə uzlaşdırılmasıdır. Ailə büdcəsinin planlaşdırılması, böyük xərclərin birlikdə müzakirə edilməsi, şəxsi və ortaq maliyyə vəsaitlərinin sərhədlərinin əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsi anlaşılmazlıqların qarşısını almağa kömək edə bilər.
Nəticədə qadının maddi azadlığı ailə münasibətlərini nə avtomatik olaraq gücləndirir, nə də mütləq şəkildə çətinləşdirir. Onun təsiri ailədəki etimad, ünsiyyət, məsuliyyət bölgüsü və maliyyə mədəniyyətindən asılıdır. Gəlirin artması ailə üçün mühüm üstünlük yarada bilər, lakin bu üstünlüyün münasibətlərə çevrilməsi tərəflərin bir-birinin iqtisadi və şəxsi müstəqilliyinə necə yanaşmasından keçir. Sağlam ailə modelində maddi müstəqillik rəqabət vasitəsi deyil, qarşılıqlı dayanıqlığı artıran resurs kimi çıxış edə bilər.
Nuray,
AzNews.az
