- Maraq dairəsi
- 11:41
- 855
Yuxuda gördüyümüz məkanlar - Beyin niyə bizi fərqli yerlərə aparır?
Yuxuda gördüyümüz məkanlar nə deyir? Beyin niyə bizi fərqli yerlərə aparır?
Yuxuda gördüyümüz küçələr, evlər, şəhərlər və tanımadığımız məkanlar çox vaxt insanın yaddaşı, emosiyaları və gündəlik təcrübələri ilə əlaqəli olur. Yuxuda hansısa yerdə gəzmək və ya real həyatda heç vaxt getmədiyimiz məkanı görmək mütləq gizli mesaj və ya gələcək hadisənin xəbərçisi kimi qəbul edilməməlidir. Müasir yuxu araşdırmaları göstərir ki, yuxular zamanı beyin yaddaş parçalarını, emosional təcrübələri və təsəvvürləri birləşdirərək yeni səhnələr yarada bilər.
Maraqlıdır ki, yuxudakı məkanların tamamilə uydurma olması da vacib deyil. İnsan yuxuda tanımadığı hesab etdiyi bir küçə və ya bina görəndə belə, həmin görüntünün ayrı-ayrı elementlərini əvvəllər gördüyü yerlərdən, filmlərdən, sosial mediadan və gündəlik həyatdan götürmüş ola bilər. Beyin bu məlumatları yeni formada birləşdirə bildiyi üçün yuxudakı məkan real həyatda mövcud olmayan, lakin insana qəribə şəkildə tanış gələn bir yer təsiri yaradır.
Yuxunun məkanının insanda yaratdığı hiss də ən az məkanın özü qədər əhəmiyyətlidir. Məsələn, eyni ev bir insan üçün təhlükəsizlik, digəri üçün narahatlıq hissi yarada bilər. Buna görə yuxunun mənasını yalnız “ev”, “küçə”, “dəniz” və ya “meşə” kimi simvollara əsasən müəyyənləşdirmək elmi baxımdan düzgün yanaşma deyil. Psixologiyada daha çox həmin görüntünün insanın şəxsi təcrübəsi və emosional vəziyyəti ilə əlaqəsi nəzərə alınır.
Yuxuda daim eyni yerə qayıtmaq da diqqətçəkən haldır. Təkrarlanan yuxuların stress, narahatlıq və həll olunmamış emosional məsələlərlə əlaqəli ola biləcəyi düşünülür. Lakin bu, hər təkrarlanan məkanın konkret psixoloji problemə işarə etdiyi anlamına gəlmir. Yuxuların məzmunu insanın yuxu keyfiyyətindən, gündəlik hadisələrdən, emosional vəziyyətdən və hətta yuxudan əvvəl qarşılaşdığı məlumatlardan təsirlənə bilər.
Beynin yuxu zamanı gördüyümüz məkanları necə yaratması ilə bağlı ən geniş yayılmış yanaşmalardan biri yaddaşın emalı ilə əlaqədardır. Yuxunun sürətli göz hərəkətləri mərhələsində beyin aktiv şəkildə işləməyə davam edir və müxtəlif yaddaş elementləri arasında əlaqələr yarana bilər. Bu proses zamanı məkan yaddaşı da iştirak edir. Nəticədə insan əvvəllər getdiyi yerlərin xüsusiyyətlərini tamamilə fərqli bir məkanda birləşdirilmiş şəkildə görə bilər.
Bəzən yuxuda geniş yollar, labirintlər, qapılar və ya tanımadığımız şəhərlər görmək insanın həmin dövrdə yaşadığı emosional təcrübələrlə üst-üstə düşə bilər. Lakin burada səbəb-nəticə əlaqəsini avtomatik qurmaq olmaz. Elmi baxımdan yuxunun konkret bir simvolunun bütün insanlar üçün eyni mənanı daşıdığına dair etibarlı sübut yoxdur. Buna görə internetdə yayılan “yuxuda bu məkanı görmək mütləq belə hadisə olacaq” tipli yozumlara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.
Yuxuların maraqlı tərəfi həm də ondadır ki, onların məzmunu bəzən insanın oyanıq həyatındakı düşüncələrdən daha qəribə və əlaqəsiz görünür. Bunun səbəbi yuxu zamanı beynin məlumatları oyaq vəziyyətdə olduğu kimi sistemləşdirməməsi ola bilər. Bir neçə fərqli zaman, məkan və insan eyni yuxu səhnəsində birləşə bilər. İnsan isə oyandıqdan sonra bu görüntülərə məntiqi məna verməyə çalışır.
Əgər müəyyən bir məkanla bağlı yuxular tez-tez təkrarlanırsa, yuxunun özündən çox həmin dövrdə insanın keçirdiyi hisslərə diqqət yetirmək daha faydalı ola bilər. “Bu yuxuda harada idim?” sualından əlavə, “orada özümü necə hiss edirdim?” və “son günlərdə buna bənzər hansı hadisə yaşamışam?” sualları yuxunun şəxsi kontekstini anlamağa kömək edə bilər.
Beləliklə, yuxularda gəzdiyimiz yerlər gələcəkdən xəbər verən universal işarələrdən daha çox beynin yaddaş və emosiyalarla işləmə prosesinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. Eyni məkan müxtəlif insanlar üçün tamamilə fərqli məna daşıya bilər. Əsas məsələ yuxunun “gizli kodunu” axtarmaq deyil, onun hansı xatirə, emosional vəziyyət və gündəlik təcrübələrlə əlaqəli ola biləcəyini anlamaqdır.
Nuray,
AzNews.az
.jpg)
.jpg)
