Uçan külək enerjisi Çində kommersiya mərhələsinə yaxınlaşır - ŞƏRH

Pekində yerləşən enerji şirkətinin meqavatt sinifli uçan külək enerjisi sistemini ilk dəfə real şəraitdə sınaqdan keçirərək elektrik şəbəkəsinə qoşması bərpa olunan enerji sahəsində yeni texnoloji mərhələnin formalaşdığını göstərir. Siçuan əyalətinin Yibin şəhərində həyata keçirilən sınaqda S2000 Üzən Hava Külək Enerjisi Sistemi təxminən 2000 metr yüksəklikdə sabit vəziyyətdə qalaraq 385 kVt/saat elektrik enerjisi istehsal edib və bu enerjini şəbəkəyə ötürüb. Bu nəticə texnologiyanın laboratoriya və konsept mərhələsindən çıxaraq kommersiya potensialına doğru irəlilədiyini təsdiqləyən əsas göstəricilərdən biri hesab olunur.

Qlobal enerji bazarında son onillikdə müşahidə olunan əsas tendensiya enerji istehsalının coğrafi və texnoloji baxımdan diversifikasiyasıdır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, 2023-cü ildə dünyada quraşdırılmış yeni enerji güclərinin təxminən 80 faizi bərpa olunan mənbələrin payına düşüb. Lakin yerüstü külək və günəş stansiyaları torpaq məhdudiyyəti, vizual təsir, səmərəliliyin dəyişkənliyi kimi problemlərlə üzləşir. Çinin sınaqdan keçirdiyi uçan külək enerjisi sistemi məhz bu məhdudiyyətləri aradan qaldırmağa yönəlmiş alternativ kimi qiymətləndirilir. Atmosferin yuxarı təbəqələrində küləklərin daha stabil və güclü olması enerji istehsalında davamlılığı artıran əsas faktordur.

S2000 sisteminin texniki xüsusiyyətləri onun iqtisadi və strateji potensialını daha aydın göstərir. Heliumla doldurulmuş aerostat vasitəsilə platformanın yüksəkliyə qalxması klassik qüllə tipli turbinlərlə müqayisədə infrastruktur xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Külək enerjisinin sürətin kubu ilə artması nəzərə alındıqda, 2000 metr yüksəklikdə əldə olunan nisbətən kiçik sürət fərqləri belə istehsal olunan enerjidə ciddi artım yaradır. Şirkətin açıqlamalarına əsasən, maksimum quraşdırılmış gücün 3 MVt səviyyəsinə çatdırılması mümkündür ki, bu da bir çox yerüstü turbinlərin göstəricilərinə yaxındır.

Texnologiyanın tətbiq sahələri də qlobal enerji siyasətində prioritet hesab olunan istiqamətlərlə üst üstə düşür. Şəbəkədən kənar ərazilərdə, xüsusilə sərhəd zonalarında və çətin relyefli bölgələrdə stabil enerji təminatı məsələsi bir çox ölkələr üçün aktualdır. Dünya Bankının məlumatlarına görə, hələ də yüz milyonlarla insan elektrik şəbəkəsinə məhdud çıxışa malikdir. Uçan külək sistemləri belə ərazilərdə dizel generatorlarına alternativ olaraq həm iqtisadi, həm də ekoloji baxımdan daha səmərəli həll təqdim edə bilər. Digər tərəfdən, quruda yerləşən külək fermalarının tamamlanması konsepsiyası enerji istehsalının üçölçülü modelə keçidini gündəmə gətirir ki, bu da torpaq istifadəsinin optimallaşdırılmasına imkan yaradır.

Çinin bu texnologiyaya strateji yanaşması ölkənin uzunmüddətli enerji transformasiyası planları ilə uyğunluq təşkil edir. Rəsmi hədəflərə əsasən, Çin 2060-cı ilə qədər karbon neytrallığına nail olmağı qarşısına məqsəd qoyub. Bu kontekstdə qeyri ənənəvi bərpa olunan enerji texnologiyalarına investisiyaların artırılması təsadüfi deyil. Şirkətin sahil şəhərləri və yüksək hündürlüklü bölgələr üzrə yerli hökumətlərlə niyyət məktubları imzalaması layihənin institusional dəstək qazandığını göstərir. Zhejiang əyalətində planlaşdırılan istehsal müəssisəsi isə texnologiyanın sənaye miqyasında tətbiqinə hazırlıq mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Bununla yanaşı, mütəxəssislərin vurğuladığı risklər də nəzərə alınmalıdır. Uçan enerji platformalarının uzunmüddətli dayanıqlığı, ekstremal hava şəraitində təhlükəsizlik məsələləri və texniki xidmət xərcləri hələ tam formalaşmamış suallar sırasındadır. Qlobal təcrübə göstərir ki, yeni enerji texnologiyalarının bazara inteqrasiyası adətən mərhələli və tənzimləyici çərçivənin paralel inkişafını tələb edir. Avropa və ABŞ-da aparılan oxşar pilot layihələrdə də ilkin mərhələdə texniki uğur əldə olunsa da, kommersiya genişlənməsi üçün uzunmüddətli sınaqlar əsas şərt hesab olunur.

Ümumilikdə, Çində uçan külək enerjisi sisteminin şəbəkəyə real enerji ötürməsi bərpa olunan enerji sektorunda innovativ həllərin iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmasına doğru atılmış ciddi addım kimi dəyərləndirilə bilər. Bu texnologiya qlobal miqyasda enerji istehsalının strukturunu dərhal dəyişdirməsə də, orta və uzun müddətdə alternativ enerji portfelinin mühüm elementlərindən birinə çevrilmək potensialına malikdir. Mövcud tendensiyalar göstərir ki, enerji təhlükəsizliyi və iqlim öhdəlikləri fonunda belə çevik və yüksək səmərəli həllər dünya ölkələrinin diqqət mərkəzində qalmağa davam edəcək.

Aznews.az