Təbiət və şəhər mühiti arasında psixoloji sağlamlıq fərqləri necədir? - ŞƏRH

Təbiət və şəhər mühitləri insan psixologiyasına fərqli təsir göstərir və bu fərqlər uzun illər ərzində aparılmış psixoloji, nevroloji və sosial araşdırmalarla dəstəklənir.

Təbiət mühiti, meşələr, göllər, dağlar və ya sadəcə yaşıllıqlar insan beyninə rahatladıcı və bərpaedici təsir göstərir. Araşdırmalar göstərir ki, təbiət mənzərəsinə baxmaq və ya açıq havada vaxt keçirmək kortizol səviyyəsini azaldır, stress və narahatlıq hissini minimuma endirir. Həmçinin, diqqətin və konsentrasiyanın bərpasına kömək edir, diqqət yorğunluğu sindromunu yüngülləşdirir və emosional stabilliyi artırır. Təbiətə çıxış həmçinin fiziki fəaliyyətlə birləşdikdə psixoloji sağlamlığa daha böyük fayda verir; müntəzəm gəzintilər və açıq havada idman depresiya və anksiyete əlamətlərini azaltmağa kömək edir.

Şəhər mühiti isə fərqli təsir yaradır. Səs-küy, izdiham, hava çirkliliyi və vizual stress mənbələri insanın zehni yükünü artırır, uzun müddət davam etdikdə diqqət və yaddaş performansını zəiflədir. Araşdırmalar göstərir ki, şəhər sakinlərində stres hormonları – xüsusən kortizol – daha yüksək olur və nevroloji fəaliyyətin bərpaedici dövrləri daha qısa olur. Eyni zamanda, şəhər həyatının sürətliliyi və sosial sıxlıq insanlarda anksiyete, depressiya və sosial təcrid riskini artırır. Lakin şəhər mühiti də bəzi üstünlüklərə malikdir; məsələn, mədəni, sosial və peşəkar imkanlar stressə qarşı mübarizə və sosial dəstək sistemlərinin formalaşması üçün potensial təqdim edir.

Psixoloji sağlamlıq baxımından optimal nəticə adətən təbiət və şəhər mühitlərinin balanslaşdırılmasından əldə edilir. Tədqiqatlar göstərir ki, hətta şəhər mühitində qısa müddətli yaşıllıq sahələrinə çıxış – parklar, bağlar, çiçəkli meydanlar – stres səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə azalda və emosional sabitliyi gücləndirə bilər. Buna görə də urban planlaşdırmada yaşıl zonaların və təbiətə çıxış imkanlarının artırılması psixoloji sağlamlıq üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Qısaca desək, təbiət mühiti zehni bərpa və emosional stabilliyi təşviq edir, şəhər mühiti isə stres və nevroloji yükü artırır. İnsanlar üçün ən sağlam yanaşma hər iki mühitin imkanlarından balanslı istifadə etməkdir.

AzNews.az