Quranın qayaya yazılmış ən qədim ayəsi kəşf edildi

Səudiyyə Ərəbistanı İrs İdarəsi Mədinə bölgəsində aparılan arxeoloji qazıntılar çərçivəsində 1700-dən çox qayaüstü kitabə, qayaüstü rəsm və arxeoloji tapıntıların, o cümlədən Osmandan əvvəlki dövrə aid Quran ayələrini ehtiva edən kitabələrin aşkarlandığını elan edib . Əl-Ərəbiyyənin məlumatına görə, İrs İdarəsi Mədinənin Mehd bölgəsində arxeoloji səth tədqiqatlarının ikinci mövsümünü başa çatdırıb.

Süveyrika, Muveyhiya və Haze bölgələrində aparılan tədqiqatlar nəticəsində ümumilikdə 1774 arxeoloji tapıntı sənədləşdirilib. Tədqiqat zamanı 156 yeni arxeoloji yer qeydə alınıb. 461 İslam kitabəsi, 34 Səmudi yazısı, 1259 qayaüstü rəsm, 11 daş tikili, 3 tarixi saray və bina xarabalığı, 2 tarixi karvan yolu və 4 quyu müəyyən edilib.

İrs Agentliyi bildirib ki, bu tapıntılar İslamın erkən dövrünə, xüsusən də Xəlifə Osmandan əvvəlki dövrə işıq salır və Ərəbistan yarımadasının mədəni irsinin anlaşılmasına töhfə verir.

Tədqiqat zamanı aşkar edilən ən diqqətəlayiq tapıntılar arasında Quran ayələri olan qayaüstü kitabələr və Xəlifə Ömərin adını daşıyan erkən kitabələr var idi.

Tapıntılar arasında bir yazıda deyilir: "Allah bu dünyada və axirətdə Ömər ibn əl-Xəttabın dostudur. Allahdan başqa tanrı yoxdur."

Yazının Hicazi əlifbası ilə yazıldığı və "İbrahim" adlı bir şəxs tərəfindən qələmə alındığı deyilir.

Qurumun paylaşdığı şəkillərdə həmçinin Nisa surəsinin 58-ci ayəsindən aşağıdakı sözləri ehtiva edən yazılar da aşkar edilib:

"Allah sizə əmr edir ki, işləri layiq olanlara həvalə edin və insanlar arasında hökm verərkən ədalətlə hökm verin."

Mütəxəssislər bu tip yazıların vacib olduğunu, çünki Quran ayələrinin İslamın ən erkən dövrlərində yazılı şəkildə istifadə edildiyini göstərirlər.

Kəşflər arasında erkən İslam yazıları, eləcə də müxtəlif dövrlərə aid çoxsaylı qayaüstü rəsmlər və izlər var idi.

İrs Agentliyi bu tapıntıların İslam dövlətinin ilk illərinin dini, mədəni və sosial yaddaşını bu günə qədər daşıyan vacib sənədlər olduğunu vurğuladı.

Qurumun bəyanatında deyilirdi: "Mehd bölgəsindəki hər daş bir xatirə daşıyır və hər kitabə İslam dövlətinin ilk günlərinə qədər uzanan tarixdən bir hekayəni qoruyur."

Bəyanatda həmçinin deyilirdi: "Bu gün biz keçmişimizin sirlərini açır və onları gələcək nəsillərə ötürürük".

Səudiyyə Ərəbistanı rəsmiləri bildiriblər ki, kəşflər erkən İslam tarixinə, ərəb yazı ənənəsinə və regionun sivilizasiya irsinə əhəmiyyətli töhfələr verir və arxeoloji işlər davam edir.