Azeri Light” ucuzlaşır: Neft bazarındakı dalğalanmalar - ŞƏRH

Dünya neft bazarında qiymətlərin aşağı istiqamətdə hərəkəti davam edir. Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas ixrac məhsullarından biri olan “Azeri Light” markalı neftin qiymətinin bir barel üçün 82,61 ABŞ dollarına enməsi qlobal bazarlarda dəyişən balansın və geosiyasi risklərin təsirini göstərir. Hazırda qiymət Azərbaycanın 2026-cı il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulan 65 dollarlıq baza göstəricisindən yüksək olsa da, neft bazarındakı uzunmüddətli tendensiyalar diqqətlə izlənməlidir.

Son qiymət enişi yalnız Azərbaycan neftinə deyil, ümumilikdə dünya enerji bazarına təsir edən amillərlə bağlıdır. “Brent” markalı neftin qiymətinin 80-81 dollar intervalına geriləməsi qlobal tələbat, hasilat siyasəti, iqtisadi artım gözləntiləri və beynəlxalq risklərin yenidən qiymətləndirilməsi ilə əlaqələndirilir.

Neft bazarında əsas dəyişənlərdən biri qlobal iqtisadi aktivlikdir. Böyük iqtisadiyyatlarda artım tempinin zəifləməsi enerji istehlakına dair proqnozları aşağı sala bilər. Eyni zamanda ABŞ, Asiya ölkələri və digər bazarlarda ehtiyatların səviyyəsi də qiymətlərin formalaşmasına təsir edən mühüm faktorlardandır.

Azərbaycan üçün neft qiymətlərinin dəyişməsi əsasən büdcə gəlirləri, valyuta daxilolmaları və enerji sektoruna bağlı investisiya qərarları baxımından əhəmiyyətlidir. Bununla belə, mövcud qiymət səviyyəsi dövlət büdcəsində nəzərdə tutulan 65 dollarlıq proqnozdan yuxarı olduğu üçün hazırkı mərhələdə birbaşa fiskal risk yaratmır.

Lakin neft qiymətlərinin uzun müddət aşağı trenddə qalması fərqli təsirlər yarada bilər. Neft gəlirlərinin azalması dövlətin iri infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsi, investisiya proqramları və qeyri-neft sektoruna dəstək imkanlarına təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən enerji bazarındakı dəyişikliklər Azərbaycanın iqtisadi diversifikasiya siyasətinin əhəmiyyətini artırır.

Digər tərəfdən, “Azeri Light”ın keyfiyyət göstəriciləri və bazarda yüksək tələbatı Azərbaycan neftinin rəqabət üstünlüklərindən biri olaraq qalır. Xüsusilə Avropa enerji bazarında təchizat mənbələrinin şaxələndirilməsi Azərbaycan neftinin strateji əhəmiyyətini qoruyur.

Hazırkı şəraitdə əsas məsələ neftdən əldə olunan gəlirlərin səmərəli idarə olunması və qeyri-neft sahələrinin inkişaf tempinin artırılmasıdır. Aqrar sektor, logistika, rəqəmsal iqtisadiyyat və sənaye sahələrinin genişlənməsi enerji qiymətlərindən asılılığı azaltmaq üçün əsas istiqamətlər kimi çıxış edir.

Ümumilikdə, “Azeri Light” qiymətinin 82 dollar səviyyəsinə düşməsi Azərbaycan üçün kritik hədd deyil, lakin qlobal enerji bazarında dəyişkənliyin davam etdiyini göstərir. Neft qiymətləri yüksək qaldığı müddətdə maliyyə sabitliyi qorunsa da, uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi dayanıqlığın əsas təminatı qeyri-neft sektorunun daha sürətli inkişafı olacaq.

Nuray, Aznews.az