Xurma ixracında yeni mərhələ: regional bazarda pay artır - ŞƏRH

Azərbaycandan xurma ixracında müşahidə olunan artım son illərdə ölkənin aqrar ixrac portfelində bu məhsulun mövqeyinin daha da möhkəmləndiyini göstərir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, ötən il Azərbaycan 144,2 milyon ABŞ dolları dəyərində 187 min 545 ton xurma ixrac edib. Bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə dəyər ifadəsində 27 faiz, kəmiyyət baxımından isə 22 faiz çoxdur. İxracın əsas hissəsi ənənəvi olaraq Rusiya bazarına yönəlib, eyni zamanda Ukrayna, Türkiyə, Belarus və Qazaxıstan kimi ölkələrə satış həcmlərində də artım qeydə alınıb. Bundan əlavə, son 14 ildə ilk dəfə olaraq Suriyaya xurma tədarükü həyata keçirilib.

Xurma Azərbaycan kənd təsərrüfatında ən tanınmış və ixrac yönümlü məhsullardan biri hesab olunur. Qlobal bazarda isə bu məhsul xüsusilə Şərqi Asiya ölkələri ilə əlaqələndirilir. Yaponiya, Çin və Cənubi Koreya xurmanın ən böyük istehlak bazarlarından sayılır, lakin Avrasiya məkanında ticarət daha çox regional xarakter daşıyır. Azərbaycan isə Qafqaz regionunda xurma istehsalında aparıcı mövqeyə malikdir və xüsusilə Lənkəran, Astara və Şəki-Zaqatala kimi bölgələrdə bu meyvənin yetişdirilməsi uzun illərdir formalaşmış aqrar ənənəyə əsaslanır.

İxrac statistikasında Rusiyanın dominant paya malik olması regional ərzaq ticarətinin mövcud strukturunu əks etdirir. Rusiya postsovet məkanında meyvə və tərəvəz idxalının ən böyük bazarlarından biridir və Azərbaycan istehsalçıları üçün sabit satış istiqaməti hesab olunur. Coğrafi yaxınlıq, logistika xərclərinin nisbətən aşağı olması və mövcud ticarət kanalları bu bazarın cəlbediciliyini artırır. Rəsmi məlumatlara görə, ötən il ixrac olunan xurmanın 85 faizdən çoxunun Rusiyanın payına düşməsi də həmin iqtisadi reallığın göstəricisidir.

Bununla yanaşı digər bazarlarda müşahidə olunan artım diqqət çəkir. Türkiyəyə və Belarusa ixracın bir neçə dəfə artması regional ticarət şəbəkəsinin genişləndiyini göstərir. Türkiyə bazarı ənənəvi olaraq meyvə istehsalında güclü ölkə hesab edilsə də, müəyyən mövsümi dövrlərdə xarici məhsullara tələbat yaranır və bu boşluğu regional istehsalçılar doldurur. Belarus isə Avrasiya iqtisadi məkanında logistika baxımından mühüm tranzit və satış nöqtələrindən biri kimi çıxış edir. Belə dinamika Azərbaycan məhsullarının yalnız bir bazardan asılılığının tədricən azalması baxımından da əhəmiyyətli hesab olunur.

Xurma ixracının artması qlobal ərzaq bazarındakı bəzi tendensiyalarla da əlaqələndirilir. Son illərdə sağlam qidalanma meyillərinin güclənməsi təbii şəkər və vitaminlərlə zəngin meyvələrə marağı artırıb. Xurma yüksək qida dəyərinə malik məhsul kimi bir çox bazarlarda funksional qida kateqoriyasında qiymətləndirilir. Eyni zamanda, saxlama və daşınma texnologiyalarının inkişafı bu meyvənin daha uzaq bazarlara çıxarılmasını asanlaşdırır.

Azərbaycan üçün xurma ixracı təkcə kənd təsərrüfatı gəlirləri baxımından deyil, həm də regionların iqtisadi aktivliyi üçün əhəmiyyətli sahədir. Meyvə bağlarının genişlənməsi, emal və qablaşdırma imkanlarının inkişafı kənd təsərrüfatı dəyər zəncirində əlavə iqtisadi aktivlik yaradır. Bu sahədə ixracın artması həm fermer təsərrüfatlarının gəlirlərinin sabitləşməsinə, həm də kənd yerlərində məşğulluğun genişlənməsinə təsir göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Statistik göstəricilərin dinamikası göstərir ki, Azərbaycan xurma istehsalında regional bazar üçün mühüm təchizatçılardan biri kimi mövqeyini qoruyur. İxrac coğrafiyasının tədricən genişlənməsi və satış həcmlərinin artması aqrar məhsulların beynəlxalq ticarətində ölkənin rolunun sabit şəkildə gücləndiyini göstərən tendensiya kimi qiymətləndirilə bilər.

AzNews.az