Azərbaycanda istehlak xərcləri artır: pərakəndə ticarətdə yeni dinamika - ŞƏRH

Azərbaycanın pərakəndə ticarət sektorunda ilin ilk aylarında qeydə alınan göstəricilər daxili istehlakın sabit dinamika ilə artdığını göstərir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, bu ilin yanvar-fevral aylarında ölkənin pərakəndə ticarət şəbəkəsində istehlakçılara ümumilikdə 10,1 milyard manatlıq məhsul satılıb. Bunun 5,5 milyard manatı ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatlarının, 4,6 milyard manatı isə qeyri-ərzaq mallarının payına düşür. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə pərakəndə ticarət dövriyyəsi real ifadədə 3,6 faiz artıb. Bu artım ərzaq məhsulları üzrə 1,2 faiz, qeyri-ərzaq malları üzrə isə 6,5 faiz təşkil edib. Hesabat dövründə ölkə əhalisi pərakəndə ticarət şəbəkəsində hər ay orta hesabla 491,5 manat xərcləyib.

Pərakəndə ticarət dövriyyəsinin artması iqtisadiyyatın daxili istehlak seqmentində aktivliyin qorunduğunu göstərən əsas indikatorlardan biri hesab olunur. İqtisadi nəzəriyyədə daxili istehlakın genişlənməsi adətən gəlir səviyyəsinin, məşğulluğun və bazar aktivliyinin nisbi sabitliyi ilə əlaqələndirilir. Statistikaya görə, Azərbaycanda istehlak xərclərinin təxminən yarısı ərzaq məhsullarının payına düşür. Bu isə inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar üçün xarakterik struktur xüsusiyyətidir. Dünya Bankının və beynəlxalq iqtisadi araşdırmaların məlumatlarına əsasən, inkişaf səviyyəsi yüksəldikcə istehlak strukturunda qeyri-ərzaq mallarının payı artır. Azərbaycanda qeyri-ərzaq malları üzrə satışın 6,5 faiz artması isə istehlak strukturunda tədricən baş verən dəyişikliklərin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.

Ticarət dövriyyəsinin strukturunda diqqət çəkən məqamlardan biri də geyim, toxuculuq məhsulları və ayaqqabıların ümumi xərclərdə 14,6 faiz paya malik olmasıdır. Bu göstərici əhalinin gündəlik istehlak davranışlarında qeyri-ərzaq mallarının əhəmiyyətinin artdığını göstərir. Eyni zamanda yanacaq məhsullarına yönələn xərclərin 5,8 faiz paya malik olması ölkədə nəqliyyat və mobil həyat tərzinin iqtisadi xərclər strukturunda mühüm yer tutduğunu əks etdirir.

Qlobal iqtisadi tendensiyalar fonunda daxili istehlakın sabit qalması bir çox ölkələr üçün makroiqtisadi sabitliyin əsas faktorlarından hesab olunur. Son illərdə beynəlxalq iqtisadi mühitdə inflyasiya təzyiqləri, enerji bazarındakı dəyişkənlik və logistika xərclərinin artması istehlak bazarlarına birbaşa təsir göstərib. Bu şəraitdə pərakəndə ticarət sektorunda real artımın davam etməsi daxili bazarın müəyyən dayanıqlılıq potensialına malik olduğunu göstərir.

Eyni zamanda statistik göstəricilər istehlak xərclərinin strukturunda texnologiya məhsullarının və elektron avadanlıqların payının nisbətən aşağı olduğunu da göstərir. Kompüterlər, telekommunikasiya avadanlıqları və çap məhsulları üzrə xərclərin 1,6 faiz paya malik olması qlobal trendlərlə müqayisədə daha aşağı göstəricidir. İnkişaf etmiş ölkələrdə rəqəmsal texnologiyalara yönələn istehlak xərcləri daha yüksək paya malik olur və bu istiqamət iqtisadi modernləşmə ilə paralel şəkildə genişlənir.

Pərakəndə ticarət statistikasının digər mühüm tərəfi region iqtisadiyyatı ilə bağlıdır. Ticarət dövriyyəsinin artması logistika, anbar, distribusiya və xidmət sektorlarında əlavə iqtisadi aktivlik yaradır. Bu isə pərakəndə satışın yalnız istehlak bazarı deyil, eyni zamanda iqtisadiyyatın digər sahələri üçün də stimullaşdırıcı rol oynadığını göstərir. İqtisadi modellərdə pərakəndə sektorunun genişlənməsi daxili bazar iqtisadiyyatının formalaşmasında mühüm faktor kimi qiymətləndirilir.

Ümumilikdə mövcud statistika göstərir ki, Azərbaycanda pərakəndə ticarət bazarı istehlak strukturunun tədricən diversifikasiyası ilə inkişaf edir. Ərzaq məhsulları hələ də əsas paya malik olsa da, qeyri-ərzaq mallarına yönələn xərclərin daha sürətli artması iqtisadi davranışlarda dəyişən tendensiyaların formalaşdığını göstərir. Bu dinamika daxili bazarın genişlənməsi və istehlak iqtisadiyyatının daha balanslı struktura doğru inkişaf etməsi baxımından mühüm indikatorlardan biri hesab olunur.

AzNews.az