Azərbaycanda vergi ödəyicilərinin sayı artır - ŞƏRH

Azərbaycanda vergi ödəyicilərinin sayının artması iqtisadi fəallığın və sahibkarlıq mühitinin dinamikasını göstərən əsas göstəricilərdən biri hesab olunur. Dövlət Vergi Xidmətinin məlumatına görə, bu il martın 1-nə ölkədə 1 milyon 690 min 311 vergi ödəyicisi qeydiyyatda olub. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,9 faiz artım deməkdir. Vergi ödəyicilərinin böyük hissəsini fiziki şəxslər təşkil edir və onların payı 86,8 faizdir. Hüquqi şəxslər və digər təşkilatlar isə ümumi strukturda 13,2 faiz paya malikdir. Eyni zamanda son bir ildə fərdi sahibkarların sayı 4,7 faiz, müəssisə və təşkilatların sayı isə 6,3 faiz artıb.

Vergi ödəyicilərinin sayının artması iqtisadi aktivliyin genişlənməsi ilə birbaşa əlaqələndirilir. İqtisadiyyatlarda yeni biznes subyektlərinin qeydiyyata alınması adətən bazar iştirakçılarının sayının artdığını və iqtisadi münasibətlərin daha geniş spektrdə formalaşdığını göstərir. Statistik göstəricilərə görə, Azərbaycanda qeydiyyatda olan kommersiya qurumlarının sayı son bir ildə 6,9 faiz artaraq 206 min vahidə çatıb. Bu dinamika iqtisadi sistemdə sahibkarlıq subyektlərinin rolunun gücləndiyini göstərən mühüm indikatorlardan biri kimi qiymətləndirilir.

Kommersiya qurumlarının təşkilati forması üzrə struktur da diqqət çəkir. Mövcud məlumatlara əsasən, dövlət qeydiyyatında olan kommersiya hüquqi şəxslərin 92 faizdən çoxu məhdud məsuliyyətli cəmiyyət formatında fəaliyyət göstərir. Bu model beynəlxalq biznes təcrübəsində də geniş yayılıb və sahibkarlar üçün risklərin məhdudlaşdırılması baxımından daha əlverişli hüquqi mexanizm hesab olunur. Bir çox ölkələrdə kiçik və orta biznes subyektlərinin böyük hissəsi məhz bu təşkilati model çərçivəsində fəaliyyət göstərir.

Rəqəmsal qeydiyyat sistemlərinin geniş tətbiqi də son illərdə biznes mühitinin transformasiyasında mühüm rol oynayır. Statistikaya görə, yeni yaradılan kommersiya qurumlarının 88 faizi elektron qaydada qeydiyyata alınıb, yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlər üzrə bu göstərici isə 97 faizdən çox təşkil edib. Qlobal iqtisadi təcrübə göstərir ki, biznes qeydiyyatı proseslərinin sadələşdirilməsi və rəqəmsallaşdırılması yeni sahibkarlıq təşəbbüslərinin artmasına müsbət təsir göstərir. Dünya Bankının biznes mühiti üzrə araşdırmalarında da qeyd olunur ki, qeydiyyat prosedurlarının sadə və sürətli olması kiçik biznesin inkişafı üçün əsas institusional amillərdən biridir.

Vergi ödəyicilərinin strukturunda fiziki şəxslərin üstünlük təşkil etməsi isə fərdi sahibkarlıq fəaliyyətinin iqtisadiyyatda geniş yayılmasının göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Bu model bir çox inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlarda müşahidə olunur və xidmət sektoru, ticarət, logistika və digər sahələrdə kiçik biznesin aktiv rol oynadığını göstərir. Fərdi sahibkarların sayının artması eyni zamanda məşğulluq imkanlarının genişlənməsi və mikro bizneslərin iqtisadi dövriyyədə iştirakının artması ilə əlaqələndirilir.

Aktiv kommersiya qurumlarının sayının son bir ildə 7,7 faiz artması isə qeydiyyatdan keçmiş bizneslərin real iqtisadi fəaliyyətə cəlb olunma səviyyəsinin yüksəldiyini göstərir. İqtisadi araşdırmalarda bu göstərici biznes mühitinin dayanıqlılığını qiymətləndirən əsas indikatorlardan biri hesab olunur. Çünki qeydiyyatda olan şirkətlərin aktiv fəaliyyətdə olması iqtisadi dövriyyənin genişlənməsinə, vergi daxilolmalarının artmasına və bazarda rəqabət mühitinin formalaşmasına təsir edir.

Beynəlxalq təcrübədə vergi ödəyicilərinin sayının artması adətən iqtisadi formalizasiyanın genişlənməsi ilə də əlaqələndirilir. Yəni qeyri-rəsmi fəaliyyət göstərən bəzi biznes subyektləri tədricən rəsmi iqtisadi sistemə inteqrasiya olunur. Bu proses vergi bazasının genişlənməsinə, iqtisadi məlumatların daha dəqiq formalaşmasına və dövlət statistikasının keyfiyyətinin yüksəlməsinə şərait yaradır.

Mövcud statistika göstərir ki, Azərbaycanda vergi ödəyicilərinin və kommersiya qurumlarının sayında müşahidə olunan artım sahibkarlıq mühitində aktivliyin davam etdiyini göstərən mühüm iqtisadi siqnallardan biridir. Rəqəmsal qeydiyyat mexanizmlərinin geniş tətbiqi, fərdi sahibkarlığın artması və aktiv biznes subyektlərinin çoxalması iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində bazar münasibətlərinin daha geniş miqyasda formalaşdığını göstərən tendensiya kimi qiymətləndirilə bilər.

AzNews.az